Obstrüktif (Non-Komünike) Hidrosefali
Obstrüktif hidrosefali, beyin omurilik sıvısının (BOS) ventrikül sistemi içindeki akış yolunda bir tıkanıklık nedeniyle biriktiği ve kafa içi basıncın arttığı durumdur. Akış yolundaki engel (örneğin akuadükt darlığı, tümör ya da kist) tıkanıklığın üzerindeki ventriküllerin genişlemesine yol açar.
Son güncelleme: 2026-06-07
Tanım
Obstrüktif (non-komünike) hidrosefali, beyin omurilik sıvısının ventrikül sistemi içindeki dolaşım yolunda fiziksel bir tıkanıklık bulunması nedeniyle gelişir. BOS, ventriküllerde üretildikten sonra dar geçişlerden (özellikle 3. ve 4. ventrikülü bağlayan Sylvius akuaduktu) akarak subaraknoid aralığa ulaşır. Bu yoldaki bir engel, tıkanıklığın üzerindeki ventriküllerde basınç artışına ve genişlemeye yol açar.
Nedenler
Başlıca nedenler arasında akuadükt darlığı, BOS yolunu sıkıştıran tümörler ve kistler, Chiari malformasyonu ve Dandy-Walker gibi konjenital malformasyonlar yer alır. Çocuklarda doğuştan malformasyonlar ön plandayken, erişkinlerde tümör, kanama ve enfeksiyon sonrası gelişen tıkanıklıklar daha sık görülür. Tıkanıklığın yeri, genişleyen ventriküllerin paternini belirler.
Belirtiler
Belirtiler kafa içi basınç artışını yansıtır: özellikle sabahları belirginleşen baş ağrısı, bulantı-kusma, görme bulanıklığı ve çift görme, denge-yürüme bozukluğu ile bilişsel yavaşlama. Akut tıkanıklıkta tablo saatler-günler içinde gelişerek hayati tehlike oluşturabilir. Fontanelleri açık bebeklerde baş çevresinde hızlı büyüme, bıngıldakta gerginlik ve gözlerin aşağı kayması (sunset eyes) görülebilir.
Tanı
Acil durumlarda ilk tercih beyin BT'dir; tıkanıklığın üzerindeki ventriküllerin genişlediğini, transependimal BOS sızıntısını ve kitle veya kanama varlığını gösterir. Beyin MR tıkanıklığın nedenini daha ayrıntılı ortaya koyar; faz-kontrast (cine) MR ile BOS akımı dinamik olarak değerlendirilebilir ve endoskopik tedavi başarı şansı öngörülebilir. Obstrüktif olguda fıtıklaşma riski nedeniyle lomber ponksiyondan kaçınılır.
Tedavi
Akut, belirti veren olgularda geçici eksternal ventrikül drenajı ile basınç kontrol altına alınabilir. Obstrüktif hidrosefalide endoskopik üçüncü ventrikülostomi (ETV) sıklıkla uygun bir seçenektir; 3. ventrikül tabanında bir açıklık oluşturularak BOS'un tıkanıklığı atlaması sağlanır ve yabancı cisim (şant) gereksinimi ortadan kalkabilir. Uygun olmayan olgularda ventriküloperitoneal (VP) şant uygulanır. Tümöre bağlı olgularda tümörün çıkarılması tıkanıklığı giderebilir.
Prognoz
Tedavi edilmeyen hidrosefali beyin hasarına, görme kaybına ve ağır olgularda ölüme yol açabilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile çoğu hasta işlevsel bir yaşam sürdürebilir. ETV'nin başarısı hasta yaşı, tıkanıklığın nedeni ve anatomiye bağlıdır. Şant uygulanan olgularda tıkanma ve enfeksiyon gibi sorunlar gelişebileceğinden düzenli takip gerekir. Sonuçlar hastaya göre değişir ve garanti edilemez.
Kaynaklar
- Rekate HL. A Contemporary Definition and Classification of Hydrocephalus. Semin Pediatr Neurol. 2009.
- Kahle KT, et al. Hydrocephalus in Children. Lancet. 2016.
- Kulkarni AV, et al. Endoscopic Third Ventriculostomy and the ETV Success Score. J Neurosurg Pediatr. 2009.
- StatPearls — Hydrocephalus. NCBI Bookshelf.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı kişiye özeldir.