Endoskopik üçüncü ventrikulostomiya (ETV)
Endoskopik üçüncü ventrikulostomiya (ETV) şunt tələb etməyən cərrahi bir üsuldur; bu zaman üçüncü mədəciyin dibində endoskop vasitəsilə kiçik bir açıqlıq yaradılaraq toplanan onurğa-beyin mayesinə alternativ bir axın yolu təmin edilir. Seçilmiş tıxayıcı (obstruktiv) hidrosefaliya hallarında tətbiq olunur.
Son yeniləmə: 2026-06-09
Tərif
ETV, onurğa-beyin mayesinin axını bir tıxanıqlıqla əngəlləndiyi hallarda mayeyə tıxanıqlığı baypas edən yeni bir yol açan endoskopik bir prosedurdur. Cərrah nazik bir endoskopu yan mədəcikdən üçüncü mədəciyə irəlilədir və mədəciyin dibində kiçik bir dəlik (stoma) yaradır. Bu açıqlıq mayenin bazal sisternalara çatıb normal sorulma yollarına qoşulmasını təmin edir. Üsul daimi bir cihaz qoymaması ilə şunt sistemlərindən fərqlənir.
Göstərişlər
ETV, xüsusən OBM axınının bir nöqtədə tıxandığı obstruktiv hidrosefaliya hallarında nəzərdən keçirilir; tipik nümunə akveduktal stenoz və ya arxa kəllə çuxuru şişinə bağlı tıxanmadır. Uyğunluq görüntülərdə tıxanıqlıq səviyyəsinin və üçüncü mədəciyin anatomiyasının qiymətləndirilməsinə əsaslanır. Sorulma pozğunluğuna bağlı (kommunikan) hidrosefaliyada və çox kiçik körpələrdə uğur ehtimalı daha aşağı ola bilər; xəstə seçimi nəticəyə nəzərəçarpacaq dərəcədə təsir edir.
Üsul
Prosedur adətən ümumi anesteziya altında aparılır. Kəllədə kiçik bir dəlik (burr hole) açılır və endoskop yan mədəcik üzərindən üçüncü mədəciyə yönləndirilir. Mədəciyin dibi (adətən boz qabar nahiyəsi) küt bir uclə deşilir və yaradılan stoma diqqətlə genişləndirilir. Cərrah açıqlığın altındakı sisterna boşluğunu və maye keçidini birbaşa görmə ilə təsdiqləyir. Nahiyədəki damar və sinir strukturları yaxından izlənilir; prosedurdan sonra endoskop geri çəkilir və kiçik kəsik bağlanır.
Üstünlüklər və məhdudiyyətlər
Bildirilən mümkün üstünlüklər arasında daimi bir yad cihaz qoymaması və buna bağlı şunt infeksiyası ilə mexaniki nasazlıq risklərindən qaçınılması yer alır. Uyğun seçilmiş hallarda xəstə ömürlük şunt asılılığından xilas ola bilər. Lakin üsul hidrosefaliyanın hər növündə uyğun deyil və müəyyən bir anatomik dəhliz ilə təcrübə tələb edir. Stoma zamanla bağlana bilər və prosedurun təkrarlanması və ya şunta keçilməsi lazım gələ bilər; bəzi hallarda şunt daha etibarlı bir seçim ola bilər.
Sağalma və risklər
Sağalma müddəti xəstəyə görə dəyişir; bir çox xəstə qısa müddətdə hərəkətə başlayır və xəstəxanada qalış nisbətən qısa ola bilər. Mümkün risklər arasında qanama, üçüncü mədəciyin dibinə qonşu damar və ya sinir strukturlarının zədələnməsi, OBM sızması, infeksiya, hormonal təsirlər və stomanın bağlanmasına bağlı simptomların təkrarı yer alır. Simptomların yenidən ortaya çıxması təcili qiymətləndirmə tələb edir. Heç bir nəticə zəmanətli deyil; qərar xəstənin klinik vəziyyəti və görüntüləmə tapıntıları birlikdə qiymətləndirilərək fərdi şəkildə verilir.
Mənbələr
- Winn HR, ed. Youmans Neurological Surgery. 6th ed. Saunders; 2011:525-530.
- Greenberg MS. Greenberg's Handbook of Neurosurgery. 10th ed. Thieme; 2023:453-454.
- Kulkarni AV, et al. Endoscopic third ventriculostomy success score (ETVSS). J Pediatr. 2009.
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Diaqnoz və müalicə fərdidir.