Akut Subdural Hematom
Akut subdural hematom (aSDH), beyin zarlarından dura mater ile araknoid arasındaki boşlukta, travmadan sonraki ilk günlerde biriken kan koleksiyonudur. Çoğunlukla ciddi kafa travması sonrası gelişir, sıklıkla eşlik eden beyin hasarı bulunur ve hızlı tanı ile cerrahi tedavi gerektirebilir.
Son güncelleme: 2026-06-07
Tanım
Subdural hematom, dura mater ile araknoid zar arasındaki subdural aralıkta kan birikmesidir ve zamana göre akut (0-3 gün), subakut (3-21 gün) ve kronik (>21 gün) olarak sınıflandırılır. Akut subdural hematom genellikle ciddi kafa travmasından hemen sonra gelişen formdur. Sıklıkla beyin yüzeyini kortekse bağlayan köprü venlerinin (bridging venler) yırtılması veya kortikal bir kontüzyon alanından kanama sonucu oluşur. Tüm travmatik kafa içi hematomların önemli bir bölümünü oluşturur.
Nedenler ve Risk Faktörleri
En sık mekanizma hızlanma-yavaşlama (akselerasyon-deselerasyon) yaralanmalarıdır; trafik kazaları, yüksekten düşme ve doğrudan darbeler tipiktir. Beyin atrofisi olan ileri yaştaki kişilerde köprü venler gergin ve kırılgan olduğundan görece hafif travmalar bile kanamaya yol açabilir. Kan sulandırıcı (antikoagülan) veya kan pıhtılaşmasını azaltan (antiplatelet) ilaç kullanan hastalar daha yüksek risk taşır. Akut subdural hematom sıklıkla beyin kontüzyonu, diffüz aksonal hasar ve beyin ödemi ile birlikte görülür.
Belirtiler
Belirtiler kanamanın büyüklüğüne ve eşlik eden beyin hasarına bağlıdır. Baş ağrısı, bilinç bulanıklığı ve giderek derinleşen bilinç bozukluğu, vücudun bir yanında güçsüzlük, konuşma güçlüğü ve nöbetler görülebilir. Büyük hematomlar hızla orta hat kaymasına ve beyin dokusunun yer değiştirmesine (herniasyon) yol açabilir; bu durumda gözbebeği büyümesi, karşı tarafta felç ve bilinç kaybı gelişebilir. Ciddi olgular acil bir tabloyla başvurabilir.
Tanı
Beyin BT ilk seçilen yöntemdir. Akut subdural hematom BT'de tipik olarak beyin konveksitesini izleyen hilal (yarım ay) biçiminde hiperdens bir koleksiyon olarak görülür ve epidural hematomdan farklı olarak sutura hatlarını geçebilir. Orta hat kayması çoğu zaman hematom kalınlığından daha belirgindir, çünkü eşlik eden ödem ve kontüzyon kitle etkisini artırır. Subakut dönemde hematom beyinle aynı yoğunlukta (izodens) görünebilir; bu durumda dolaylı bulgular ve gerektiğinde manyetik rezonans görüntüleme (MR) tanıya yardımcı olur.
Tedavi Seçenekleri
Belirgin kalınlıkta, orta hat kayması yapan veya nörolojik bozulmaya yol açan akut subdural hematomlar acil cerrahi gerektirir. Kraniotomi ile dura açılır, hematom boşaltılır ve kanama kaynakları kontrol altına alınır. Eşlik eden yaygın beyin ödemi ve herniasyon riski varsa dekompresif kraniektomi (kemik kapağın geçici olarak çıkarılması) uygulanabilir; bu kemik daha sonra kranioplasti ile yerine konur. Küçük ve nörolojik olarak stabil hastalarda yoğun bakımda yakın izlem, kafa içi basınç yönetimi ve kontrol BT ile takip yapılabilir. Kan sulandırıcı kullanan hastalarda ilaç etkisinin geri çevrilmesi tedavinin önemli bir parçasıdır.
Seyir ve İyileşme
Akut subdural hematomun seyri genellikle eşlik eden beyin hasarının şiddetiyle yakından ilişkilidir ve kronik subdural hematoma kıyasla daha ağır seyredebilir. Yaş, başvurudaki bilinç düzeyi (Glasgow Koma Skalası) ve hematom büyüklüğü gidişat üzerinde etkilidir. Bilinci görece açık hastalarda sonuçlar daha olumlu olabilir. Tedavi multidisipliner bir ekip tarafından planlanır; sonuçlar hastadan hastaya değişir ve hiçbir sonuç garanti edilemez.
Kaynaklar
- Bullock MR, et al. Surgical Management of Acute Subdural Hematomas. Neurosurgery. 2006.
- Brain Trauma Foundation. Guidelines for the Management of Severe Traumatic Brain Injury. 4th ed. 2016.
- Greenberg MS. Handbook of Neurosurgery — Head Trauma. 9th ed. 2020.
- Carney N, et al. Acute Subdural Hematoma — Management Review. J Neurotrauma. 2017.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı kişiye özeldir.