Diffüz Midline Glioma (DMG)
Diffüz midline glioma (DMG, H3 K27-altered), çocuklarda orta hat yapılarında (beyin sapı, talamus, omurilik) yerleşen, son derece agresif bir beyin tümörüdür. Eski adıyla diffüz intrinsik pontin glioma (DIPG) olarak bilinir; Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) sınıflamasında derece 4 olarak yer alır.
Son güncelleme: 2026-06-06
Tanım
Diffüz midline glioma, DSÖ 2021 santral sinir sistemi tümörleri sınıflamasında H3 K27-altered moleküler varyant olarak tanımlanan, derece 4 bir glial tümördür. En sık beyin sapının pons bölgesinde gelişir ve diffüz infiltratif (yayılarak büyüyen) karakteri nedeniyle cerrahi olarak çıkarılamaz. Çocukluk çağı beyin tümörü kaynaklı kayıpların önde gelen nedenlerinden biridir.
Epidemiyoloji
En sık 5-10 yaş arası çocuklarda görülür; olguların yaklaşık %10-20'si erişkin yaşta ortaya çıkar ve bu grup genellikle daha yavaş seyirlidir. Çocukluk çağı beyin tümörlerinin yaklaşık %10-15'ini oluşturur. Lokalizasyon açısından olguların %75-80'i pons (beyin sapı), %15-20'si talamus ve %5'i omurilik yerleşimlidir.
Moleküler Patogenez
Hastalığın temel moleküler özelliği H3 K27M mutasyonudur; bu mutasyon H3F3A veya HIST1H3B/C genlerinde gelişir ve kromatin düzenlenmesini bozarak epigenetik dengesizliğe yol açar. Eşlik eden değişiklikler arasında TP53 mutasyonları, PDGFRA amplifikasyonu ve ACVR1 mutasyonu sayılabilir; ACVR1 mutasyonu görece daha iyi seyirle ilişkilidir.
Belirtiler
Pontin DMG'de en erken ve tipik bulgular kraniyal sinir tutulumlarıdır: çift görme, yüz asimetrisi, yutma ve konuşma güçlüğü. Bunlara piramidal yol bulguları (güçsüzlük, spastisite) ve denge bozukluğu (ataksi) eşlik eder. Bu üçlü (kraniyal sinir defisiti, uzun yol bulgusu, ataksi) klasik tabloyu oluşturur. Talamik yerleşimde tek taraflı güçsüzlük ve duyu kaybı, omurilik yerleşiminde ise ilerleyici güçsüzlük ve duyu seviyesi öne çıkar. Belirtiler genellikle altı aydan kısa sürede hızla ilerler.
Tanı
Tanıda kontrastlı beyin MR ilk basamaktır. Tipik pontin DMG'de ponsun yarısından fazlasını kaplayan, T2/FLAIR sekanslarında belirgin hiperintens, değişken kontrast tutan diffüz bir lezyon görülür. Tipik radyolojik bulguları ve uygun klinik tablosu olan pontin olgularda tanı çoğu zaman görüntüleme ile konabilir. Atipik görünüm, talamik yerleşim veya hedefe yönelik tedavi için moleküler profil gerektiğinde stereotaksik biyopsi düşünülür. Kesin tanı H3 K27M mutant proteinin ve glial belirteçlerin (GFAP) doku incelemesiyle gösterilmesine dayanır.
Tedavi
Diffüz infiltratif yapısı nedeniyle cerrahi rezeksiyon uygun değildir; cerrahinin rolü seçilmiş olgularda biyopsi ve hidrosefali için drenaj ile sınırlıdır. Standart tedavi fokal radyoterapidir (yaklaşık 54 Gy); olguların büyük çoğunluğunda geçici klinik düzelme sağlar ancak küratif değildir. Geleneksel kemoterapinin sağkalıma katkısı sınırlıdır. 2025'te H3 K27M mutant rekürren DMG için dordaviprone (ONC201) ABD'de hızlandırılmış onay almıştır; bu ilaç Türkiye'de henüz ruhsatlı değildir ve erişim klinik çalışmalar veya yurtdışı yollarla mümkün olabilmektedir. Tedavi multidisipliner nöro-onkoloji ekibi tarafından planlanır.
Prognoz
DMG mevcut tedavilerle küratif olmayan, agresif bir hastalıktır; ortalama sağkalım literatürde 9-12 ay olarak bildirilir. Erişkin yaş, ACVR1 mutasyonu ve talamik yerleşim görece daha olumlu, pontin yerleşim ve TP53 mutasyonu ise daha olumsuz seyirle ilişkilidir. Yeni hedefe yönelik tedaviler ve ilaç teslim yöntemleri yoğun araştırma konusudur. Sonuçlar hastadan hastaya değişir ve hiçbir sonuç garanti edilemez; ailelere psikolojik destek ve palyatif bakım sunulması tedavinin ayrılmaz parçasıdır.
Kaynaklar
- Louis DN, et al. The 2021 WHO Classification of Tumors of the Central Nervous System. Neuro Oncol. 2021.
- Mackay A, et al. Integrated Molecular Meta-Analysis of 1,000 Pediatric High-Grade and Diffuse Intrinsic Pontine Glioma. Cancer Cell. 2017.
- Cohen KJ, et al. Diffuse intrinsic pontine gliomas — current management and new biologic insights. Neuro Oncol. 2017.
- StatPearls — Diffuse Midline Glioma. NCBI Bookshelf.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı kişiye özeldir.