Glial Tümör Rezeksiyonu (Kraniyotomi)
Glial tümör rezeksiyonu, beynin destek hücrelerinden (glia) kaynaklanan tümörlerin kafatasının bir bölümünün geçici olarak açıldığı kraniyotomi yoluyla çıkarılmasıdır. Amaç, beyin işlevlerini koruyarak güvenli sınırlarda mümkün olan en fazla tümörü almaktır; bu nedenle sıklıkla uyanık cerrahi, nöromonitörizasyon ve floresan boyama gibi tekniklerle desteklenir.
Son güncelleme: 2026-06-09
Tanım
Glial tümörler (gliomlar), beynin destek dokusu olan glial hücrelerden gelişen ve düşük dereceliden yüksek dereceliye (örneğin glioblastom) uzanan bir tümör grubudur. Rezeksiyon, kafatasında bir kemik flebinin geçici olarak kaldırıldığı kraniyotomi ile yapılır ve tümörün cerrahi mikroskop altında çıkarılmasını içerir. Temel ilke 'güvenli maksimum rezeksiyon'dur: konuşma, hareket ve diğer kritik işlevleri koruyarak alınabilen en fazla tümör dokusunu çıkarmak. İşlem hem tanı için doku örneği sağlar hem de tümör yükünü azaltarak sonraki tedavilere (radyoterapi, kemoterapi) zemin hazırlar.
Endikasyonlar
Cerrahi, görüntülemede (genellikle kontrastlı MR) glial tümör düşündüren bir kitlesi olan hastalarda hem tanıyı kesinleştirmek hem de tedavi sağlamak amacıyla düşünülür. Endikasyon; tümörün yeri ve büyüklüğü, kitle etkisi ve ödem, hastanın yaşı, nörolojik durumu ve genel sağlığıyla birlikte değerlendirilir. Erişilebilir ve güvenli sınırlarda çıkarılabilecek tümörlerde rezeksiyon, derin yerleşimli ya da kritik bölgelere çok yakın tümörlerde ise yalnızca biyopsi tercih edilebilir. Karar genellikle multidisipliner bir konsey (cerrahi, onkoloji, radyoloji, patoloji) değerlendirmesiyle verilir.
Yöntem
İşlem genel anestezi altında ya da konuşma/hareket alanlarına yakın tümörlerde uyanık kraniyotomi olarak yapılabilir. Tümörün yeri belirlenip kemik flebi kaldırıldıktan ve dura açıldıktan sonra cerrah, mikroskop altında tümörü sınırlarından ayırarak çıkarır. Güvenliği artırmak için nöronavigasyon, kortikal/subkortikal elektriksel uyarı ile fonksiyonel haritalama (nöromonitörizasyon) ve bazı yüksek dereceli tümörlerde tümör dokusunu belirginleştiren floresan boyama (5-ALA) kullanılabilir; uyanık cerrahide hasta konuşma ve hareket görevleriyle gerçek zamanlı izlenir. Çıkarılabilen tümör güvenli sınırlarda alındıktan sonra kanama kontrolü yapılır, dura ve kemik flebi yerine konur ve katmanlar kapatılır.
Avantajlar ve Sınırlılıklar
Güvenli sınırlarda yapılan geniş rezeksiyon, hem kesin patolojik tanı sağlar hem de birçok glial tümörde tümör yükünü azaltarak sonraki tedavilerin etkinliğine katkıda bulunabilir; uyanık cerrahi ve nöromonitörizasyon, kritik işlevlerin korunmasına yardımcı olur. Ancak gliomlar, özellikle yüksek dereceliler, çevre beyin dokusuna sızarak yayılma eğilimindedir; bu nedenle görüntülemede tam çıkarılmış görünse bile mikroskobik tümör hücreleri kalabilir ve nüks olağandır. Kritik bölgelere yerleşim, rezeksiyonun kapsamını sınırlayabilir. Cerrahi tek başına nadiren küratiftir ve genellikle çok modaliteli tedavinin bir parçasıdır.
İyileşme ve Riskler
İyileşme tümörün yeri, derecesi ve çıkarılan miktara bağlı olarak değişir; birçok hasta ameliyat sonrası kısa sürede ayağa kalkar, ancak işlevsel toparlanma ve ek tedavi süreci değişkendir. Olası riskler arasında enfeksiyon, kanama, beyin omurilik sıvısı kaçağı, nöbetler, beyin ödemi ve tümörün yerine bağlı olarak konuşma, hareket, görme veya bilişsel işlevlerde geçici ya da kalıcı kayıp yer alır. Tümörün nüksetmesi mümkündür ve uzun dönem takip gerekir. Hiçbir sonuç garanti edilmez; karar, hastanın klinik durumu, görüntüleme ve patoloji bulguları ile beklentileri birlikte değerlendirilerek bireysel olarak verilir.
Kaynaklar
- StatPearls — Glioma / Brain Tumor Resection. NCBI Bookshelf. 2024.
- Stummer W, et al. Fluorescence-guided surgery with 5-aminolevulinic acid for resection of malignant glioma: a randomised controlled multicentre phase III trial. Lancet Oncol. 2006.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Brain tumours (primary) and brain metastases in adults (NG99).
- American Association of Neurological Surgeons (AANS). Brain Tumors / Glioblastoma — Patient Information.
- Greenberg MS. Handbook of Neurosurgery. Thieme. (Gliomas / awake craniotomy chapter).
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı kişiye özeldir.