Cerrahi Teknikler

Endoskopik diskektomi, bel veya boyun fıtığında sinir köküne baskı yapan disk parçasının, küçük bir kesiden yerleştirilen endoskop yardımıyla çıkarıldığı minimal invaziv bir cerrahi yöntemdir. Kas yapısının korunması ve hızlı iyileşme hedeflenir.

Mikrodiskektomi, fıtıklaşmış disk parçasının sinir köküne yaptığı baskıyı gidermek için cerrahi mikroskop altında posterior (arka) yoldan yapılan mikrocerrahi bir disk çıkarma yöntemidir. Bel ve daha seyrek olarak boyun bölgesinde, radiküler ağrıyı azaltmak amacıyla uygulanır.

ACDF, boyun ön (anterior) tarafından girilerek hastalıklı servikal diskin çıkarıldığı ve oluşan boşluğa greft/implant yerleştirilerek iki omurun kaynaştırıldığı (füzyon) yaygın bir omurga cerrahisidir. Sinir kökü veya omuriliğe bası yapan disk ve kemik yapıların giderilmesi amaçlanır.

Endoskopik servikal diskektomi, boyun bölgesinde sinir köküne baskı yapan disk parçasının, küçük bir kesiden yerleştirilen endoskop yardımıyla çıkarıldığı minimal invaziv bir cerrahi yöntemdir. Seçilmiş olgularda füzyon yapılmadan, hareketin korunması ve doku hasarının azaltılması hedeflenir.

Lomber laminektomi, bel omurgasında sinir yapılarına bası yapan kemik laminanın ve ilgili dokuların arkadan (posterior) çıkarılarak omurilik kanalının genişletildiği bir dekompresyon ameliyatıdır. En sık lomber spinal stenoza bağlı bacak ağrısı ve yürüme kısıtlılığında uygulanır.

Lomber interbody füzyon, iki bel omuru arasındaki disk boşluğuna kafes (cage) ve kemik grefti yerleştirilerek seviyenin kalıcı olarak kaynatıldığı bir stabilizasyon cerrahisidir. TLIF ve PLIF, disk aralığına arkadan ulaşılan ve pedikül vidalarıyla desteklenen iki yaygın varyanttır.

Endoskopik transsfenoidal hipofiz cerrahisi, hipofiz bezi tümörlerinin burun yoluyla (endonazal), sfenoid sinüs üzerinden endoskop eşliğinde çıkarıldığı minimal invaziv bir kafa tabanı yöntemidir. Kafatasını açmadan, sella tursika tabanından hipofiz bölgesine ulaşılır.

Anevrizma klipsleme, beyin anevrizmasının açık mikrocerrahi yöntemle, anevrizma boynuna küçük bir titanyum klip yerleştirilerek dolaşımdan dışlanmasıdır. Yeniden kanamayı önlemeyi ve ana damardaki kan akımını korumayı amaçlayan kalıcı bir tedavi seçeneğidir.

Mikrovasküler dekompresyon, bir kranial sinire baskı yapan damarın sinirden ayrılarak araya yumuşak bir yastık yerleştirilmesi temeline dayanan mikrocerrahi bir işlemdir. En sık trigeminal nevralji ve hemifasiyal spazm gibi sinir-damar temasının neden olduğu durumlarda uygulanır.

Derin beyin stimülasyonu, beynin derin çekirdeklerine yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla denetimli elektriksel uyarı verilmesine dayanan ayarlanabilir bir nöromodülasyon yöntemidir. Başta Parkinson hastalığı, esansiyel tremor ve distoni olmak üzere seçilmiş hareket bozukluklarının belirtilerini kontrol altına almak için kullanılır.

Stereotaktik radyocerrahi (SRS), beyin veya omurgadaki hedefe yüksek doz radyasyonun tek veya az sayıda seansta, milimetrik doğrulukla odaklanarak verildiği, kesi gerektirmeyen bir tedavi yöntemidir. Gamma Knife ve CyberKnife bu yaklaşımı uygulayan iki tipik sistemdir.

Ventriküloperitoneal şant, beyin ventriküllerinde biriken fazla beyin omurilik sıvısının (BOS) bir kateter ve valf sistemi aracılığıyla karın boşluğuna (periton) yönlendirilerek emildiği cerrahi bir yöntemdir. Hidrosefali tedavisinde kafa içi basıncını düşürmek amacıyla uygulanır.

Endoskopik üçüncü ventrikülostomi (ETV), üçüncü ventrikül tabanında endoskop yardımıyla küçük bir açıklık oluşturularak biriken beyin omurilik sıvısına alternatif bir akış yolu sağlanan, şant gerektirmeyen bir cerrahi yöntemdir. Seçilmiş tıkayıcı (obstrüktif) hidrosefali olgularında uygulanır.

Karpal tünel gevşetme cerrahisi, el bileğindeki karpal tünelde sıkışan median sinirin üzerindeki transvers karpal bağın (fleksör retinakulum) kesilmesiyle siniri serbestleştiren bir dekompresyon işlemidir. Açık ya da endoskopik teknikle uygulanabilir ve karpal tünel sendromuna bağlı ağrı, uyuşma ve güçsüzlüğü azaltmayı amaçlar.

Dekompresif kraniektomi, kafa içi basıncını düşürmek için kafatasının bir bölümünün geçici olarak çıkarıldığı ve sert beyin zarının (dura) genişletilerek açıldığı acil bir cerrahi işlemdir. Şişen beynin kapalı kafatası içinde sıkışmasını önleyerek yaşamsal yapıları korumayı amaçlar ve özellikle ağır kafa travması ile malign (geniş) iskemik inmede uygulanır.

Glial tümör rezeksiyonu, beynin destek hücrelerinden (glia) kaynaklanan tümörlerin kafatasının bir bölümünün geçici olarak açıldığı kraniyotomi yoluyla çıkarılmasıdır. Amaç, beyin işlevlerini koruyarak güvenli sınırlarda mümkün olan en fazla tümörü almaktır; bu nedenle sıklıkla uyanık cerrahi, nöromonitörizasyon ve floresan boyama gibi tekniklerle desteklenir.

Kifoplasti (balon kifoplasti), ağrılı vertebra çökme kırıklarında perkütan yolla kırık omur cismine yerleştirilen bir balonun şişirilerek boşluk oluşturduğu ve ardından bu boşluğa kemik çimentosu (genellikle PMMA) verilerek omurganın stabilize edildiği minimal invaziv bir cerrahi tekniktir. En sık osteoporotik kompresyon kırıklarında uygulanır.

Perkütan vertebroplasti, ağrılı vertebra çökme kırıklarında ciltten yapılan küçük bir girişle kırık omur cismine kemik çimentosunun (genellikle PMMA) doğrudan enjekte edilerek omurun stabilize edildiği minimal invaziv bir tekniktir. En sık osteoporotik kompresyon kırıklarında uygulanır.

Arteriyovenöz malformasyon (AVM) cerrahisi, beyin veya omurilikte atardamarların kılcal yatağı atlayarak doğrudan toplardamarlara bağlandığı anormal damar yumağının (nidus) mikrocerrahi yöntemle çıkarıldığı (rezeksiyon) tedavidir. Sıklıkla embolizasyon ve/veya stereotaktik radyocerrahi gibi yöntemlerle birlikte, çok yönlü bir tedavi planının parçası olarak uygulanır.

Karotis endarterektomi, boyundaki karotis (şah) arterinin iç yüzeyinde biriken aterosklerotik plağın cerrahi olarak çıkarıldığı bir damar cerrahisi işlemidir. Karotis darlığına bağlı inme ve geçici iskemik atak riskini azaltmak amacıyla uygulanır.

Kronik subdural hematom drenajı, beyin ile sert zar (dura) arasında zaman içinde birikmiş eski kanın, kafatasına açılan küçük bir delik (burr hole) yoluyla boşaltıldığı cerrahi bir işlemdir. Özellikle ileri yaştaki hastalarda, basıya bağlı belirtileri gidermek amacıyla uygulanır.

Konveksite meningiomu cerrahisi, beynin dış yüzeyini (konveksite) örten zarlardan köken alan iyi huylu tümörlerin kraniyotomi ile çıkarıldığı bir beyin cerrahisi işlemidir. Tümörün ve tutulan zarın mümkün olduğunca tam çıkarılması, nüks olasılığını azaltmayı amaçlar.

Anevrizma koil embolizasyonu, beyin anevrizmasının damar içinden (endovasküler yoldan) platin sarmallarla (koillerle) doldurularak kan akımından dışlanmasını amaçlayan girişimsel bir tedavi yöntemidir. Kateterle, genellikle kasıktan ilerlenerek anevrizma kesesine ulaşılır ve sarmallar yerleştirilir.

Mekanik trombektomi, akut iskemik inmeye yol açan büyük damar tıkanıklığında, beyin damarındaki pıhtının kateterle damar içinden (endovasküler yoldan) çıkarılarak kan akımının yeniden sağlanmasını amaçlayan girişimsel bir tedavidir. Stent retriever ve/veya aspirasyon kateteri kullanılır.

Orta meningeal arter (MMA) embolizasyonu, kronik subdural hematomun beslendiği düşünülen küçük zar damarlarının damar içinden (endovasküler yoldan) tıkanması işlemidir. Hematomun yeniden dolmasını ve nüksetmesini azaltmayı amaçlar; tek başına veya cerrahi drenaja ek olarak uygulanabilir.

Servikal disk protezi (servikal disk artroplastisi), boyun bölgesinde hasarlı bir intervertebral diskin çıkarılarak yerine hareketi koruyan yapay bir disk yerleştirildiği bir omurga cerrahisi yöntemidir. Amaç, sinir köküne veya omuriliğe bası yapan disk patolojisini gidermekle birlikte ilgili seviyenin hareketini olabildiğince sürdürmek ve füzyona bir alternatif sunmaktır.

Lomber disk protezi (lomber disk artroplastisi), bel bölgesinde dejenere olmuş bir intervertebral diskin çıkarılarak yerine hareketi koruyan yapay bir disk yerleştirildiği bir omurga cerrahisi yöntemidir. Amaç, diskojenik bel ağrısının kaynağını gidermekle birlikte ilgili seviyenin hareketini sürdürmek ve lomber füzyona bir alternatif sunmaktır.

Spinal kord stimülasyonu (SCS), kronik nöropatik ağrıyı yönetmek amacıyla omurilik üzerine, epidural aralığa yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla düşük düzeyde elektriksel uyarı verilmesine dayanan bir nöromodülasyon yöntemidir. Tedavi edici değil, ağrıyı azaltmaya yönelik bir yöntemdir ve genellikle başarısız bel cerrahisi sendromu (FBSS) gibi inatçı ağrı durumlarında düşünülür.