Karpal Tünel Sendromu
Karpal tünel sendromu, el bileğindeki median sinirin karpal tünel içinde sıkışması sonucu başparmak, işaret, orta parmak ve yüzük parmağının yarısında uyuşma, karıncalanma ve ağrı ile seyreden, en sık görülen tuzak nöropatisidir. Tedavi şiddete göre kademelidir: hafif olgularda atel ve enjeksiyon gibi konservatif yöntemler, dirençli veya ileri olgularda ise karpal tünel gevşetme (release) cerrahisi uygulanır.
Son güncelleme: 2026-06-07
Tanım
Karpal tünel sendromu, el bileğinin avuç tarafında yer alan karpal tünel içinde median sinirin baskı altında kalması sonucu gelişen, en sık görülen tuzak nöropatisidir. Karpal tünel, el bileği kemikleri ile transvers karpal ligamanın (fleksör retinakulum) oluşturduğu dar bir kanaldır; içinden median sinir ve parmakları bükmeye yarayan fleksör tendonlar geçer. Tünel içi basıncın artması median sinire bası yaparak karakteristik belirtilere yol açar.
Nedenler ve Risk Faktörleri
Olguların önemli bir kısmı belirgin bir neden olmaksızın (idiyopatik) gelişir. Bilinen risk faktörleri arasında kadın cinsiyet (daha sık görülür), 40-60 yaş aralığı, el bileğini tekrarlayan ve zorlayan hareketler, bazı sistemik hastalıklar (diyabet, hipotiroidi, romatoid artrit, amiloidoz), gebelik (genellikle doğum sonrası gerileyen, hormonal ve sıvı tutulumuna bağlı form), obezite ve el bileği travmaları (örneğin distal radius kırığı) yer alır. Karpal tünel içindeki kitleler (ganglion kisti, lipom) ve dar tünel gibi anatomik varyasyonlar da neden olabilir.
Belirtiler
Erken dönemde başparmak, işaret, orta parmak ve yüzük parmağının median sinirin uyardığı yarısında uyuşma ve karıncalanma görülür. Belirtiler tipik olarak geceleri artar, hastayı uykudan uyandırabilir ve eli silkeleme ile geçici olarak rahatlayabilir (flick belirtisi). Ağrı el bileğinden ön kola, bazen omuza doğru yayılabilir. Hastalık ilerledikçe sürekli uyuşma, kavrama gücünde azalma (şişe kapağı açmada zorluk), ince motor becerilerde bozulma ve eldeki nesneleri düşürme görülebilir. İleri evrede başparmak tepesindeki kaslarda erime (tenar atrofi) gelişebilir. Belirtiler sıklıkla iki taraflı olabilir.
Tanı
Tanı öncelikle klinik öykü ve muayeneye dayanır. Muayenede Phalen testi (el bileğinin bükülü tutulmasıyla belirtilerin provoke edilmesi), Tinel işareti (karpal tünel üzerine perküsyonla median sinir dağılımında karıncalanma) ve Durkan (karpal kompresyon) testi kullanılır; ileri evrede tenar atrofi ve başparmak abduksiyon güçsüzlüğü saptanabilir. Elektromiyografi (EMG) ve sinir ileti çalışması, tanıyı doğrulamak, şiddeti derecelendirmek (hafif, orta, şiddetli) ve ayırıcı tanıya yardımcı olmak için kullanılan başlıca testlerdir. Ultrason median sinir kalınlığını değerlendirebilir. Ayırıcı tanıda servikal radikülopati (C6), pronator sendromu ve de Quervain tenosinoviti düşünülmelidir.
Tıbbi (Konservatif) Tedavi
Hafif-orta şiddetteki ve belirtileri kısa süreli olgularda konservatif tedavi ilk seçenektir. El bileğini nötr pozisyonda tutan atel (özellikle gece kullanımı) belirtileri azaltabilir. Karpal tünel içine yapılan kortikosteroid enjeksiyonu birçok hastada birkaç aylık rahatlama sağlar. Steroid olmayan ağrı kesiciler (NSAİİ) ve sinir kaydırma (nerve gliding) egzersizleri destekleyici olabilir. Gebeliğe bağlı olgular sıklıkla doğum sonrası kendiliğinden geriler. Konservatif tedavi belirli bir süre denenip yanıt alınamazsa veya hastalık orta-ileri evredeyse cerrahi gündeme gelir.
Cerrahi Tedavi: Karpal Tünel Gevşetme (Release)
Konservatif tedaviye yanıt vermeyen veya orta-ileri evre olgularda karpal tünel gevşetme cerrahisi uygulanır. İşlemde transvers karpal ligaman (fleksör retinakulum) kesilerek karpal tünel genişletilir ve median sinir üzerindeki bası ortadan kaldırılır. İki temel teknik vardır: açık cerrahide avuç içinde küçük bir kesi ile ligaman doğrudan görülerek kesilir; endoskopik cerrahide ise daha küçük bir kesiden yerleştirilen kamera eşliğinde kesi yapılır ve iyileşme daha hızlı olabilir. İşlem sıklıkla lokal anestezi altında ve ayaktan yapılabilir. Cerrahi, hastaların büyük bölümünde belirtileri belirgin biçimde azaltır veya ortadan kaldırır; ancak ileri evrede tenar atrofi gelişmişse güç tam olarak geri dönmeyebilir. Olası yan etkiler arasında geçici avuç içi ağrısı, yara yeri hassasiyeti ve nadiren sinir/damar yaralanması yer alır.
Prognoz ve İyileşme
Karpal tünel gevşetme cerrahisi sonrası iyileşme genellikle kademelidir; uyuşma ve karıncalanma çoğu hastada kısa sürede azalır, ancak ileri evre olgularda sinir iyileşmesi aylar sürebilir. El kullanımı erken dönemde başlar, ağır kaldırma ve zorlayıcı aktiviteler bir süre kısıtlanır. Erken müdahale, kalıcı sinir hasarı ve kas erimesi gelişmeden daha iyi sonuç verir. Cerrahi sonrası nüks nadirdir. Ergonomik düzenlemeler, risk faktörlerinin kontrolü ve gerektiğinde atel kullanımı tekrarı önlemeye yardımcı olur. Sonuçlar kişiden kişiye değişir ve önceden garanti edilemez.
Kaynaklar
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. Clinical Practice Guideline: Management of Carpal Tunnel Syndrome. 2016.
- Padua L, et al. Carpal tunnel syndrome: clinical features, diagnosis, and management. Lancet Neurol. 2016.
- Genova A, et al. Carpal Tunnel Syndrome: A Review of the Recent Literature. Cureus. 2020.
- Graham B, et al. AAOS Clinical Practice Guideline Summary: Management of Carpal Tunnel Syndrome. J Am Acad Orthop Surg. 2016.
- Atroshi I, et al. Prevalence of carpal tunnel syndrome in a general population. JAMA. 1999.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı kişiye özeldir.