Mekanik Trombektomi (Akut İskemik İnme)
Mekanik trombektomi, akut iskemik inmeye yol açan büyük damar tıkanıklığında, beyin damarındaki pıhtının kateterle damar içinden (endovasküler yoldan) çıkarılarak kan akımının yeniden sağlanmasını amaçlayan girişimsel bir tedavidir. Stent retriever ve/veya aspirasyon kateteri kullanılır.
Son güncelleme: 2026-06-09
Tanım
Mekanik trombektomi, beynin büyük bir atardamarını tıkayan pıhtının damar içinden mekanik olarak çıkarıldığı endovasküler bir işlemdir. Genellikle kasık atardamarından girilerek, floroskopi eşliğinde tıkalı segmente ulaşılır; pıhtı, ağ benzeri açılan bir stent retriever ile yakalanarak veya bir aspirasyon kateteri ile çekilerek uzaklaştırılır. Amaç, henüz geri dönüşümsüz hasara uğramamış beyin dokusunu (penumbra) yeniden kanlandırarak kurtarmaktır. Yöntem, uygun hastalarda damar açıcı ilaç (intravenöz tromboliz) tedavisine ek veya alternatif olarak uygulanır.
Endikasyonlar
Mekanik trombektomi, ön dolaşımda büyük damar tıkanıklığı (örneğin internal karotis veya orta serebral arter proksimal segmenti) gösterilmiş akut iskemik inme hastalarında düşünülür. Klasik olarak semptom başlangıcından sonraki ilk saatlerde uygulanır; ancak DAWN ve DEFUSE-3 çalışmaları, görüntülemeyle (perfüzyon/difüzyon uyumsuzluğu) kurtarılabilir doku gösterilen seçilmiş hastalarda pencerenin 24 saate kadar genişleyebileceğini ortaya koymuştur. Karar; klinik tablo (NIHSS), görüntüleme bulguları, tıkanıklığın yeri ve hastanın bağımsız işlevsellik öyküsü birlikte değerlendirilerek verilir.
Yöntem
İşlem genellikle anjiyografi ünitesinde, sedasyon veya genel anestezi altında yapılır. Kasık (femoral) atardamarından kılıf yerleştirilir ve kılavuz kateter boyun damarına ilerletilir. Anjiyografi ile tıkanıklık doğrulandıktan sonra mikrokateter pıhtıdan geçirilir. Stent retriever pıhtının içine açılarak onu tutar ve birlikte geri çekilir; alternatif veya tamamlayıcı olarak büyük lümenli aspirasyon kateteriyle pıhtı doğrudan emilebilir. Damarın yeniden açıldığı (reperfüzyon) kontrol anjiyografisiyle doğrulanır. Yeterli açılma sağlandığında kateterler çekilir ve giriş yeri kapatılır.
Avantajlar ve Sınırlılıklar
Mekanik trombektomi, uygun seçilmiş büyük damar tıkanıklığı hastalarında damar açıklığını hızla yeniden sağlayarak işlevsel sonuçları iyileştirebilen, randomize çalışmalarla desteklenmiş bir tedavidir. Yararı zamana ve hasta seçimine bağlıdır; tedavi ne kadar erken ve uygun görüntüleme seçimiyle yapılırsa kazanım o kadar artar. Sınırlılıkları arasında deneyimli inme merkezi ve girişimsel ekip gerekliliği, her tıkanıklığın bu yöntemle açılamaması ve açılmaya rağmen hasarın bir kısmının kalıcı olabilmesi yer alır. Küçük damar tıkanıklıkları veya geniş ölçüde tamamlanmış enfarkt bu yönteme uygun olmayabilir.
İyileşme ve Riskler
İyileşme; tıkanıklığın açılma derecesine, etkilenen beyin bölgesine ve tedaviye kadar geçen süreye göre büyük ölçüde değişir. Bazı hastalar belirgin düzelme gösterirken, bazılarında nörolojik kayıplar kalıcı olabilir. Olası riskler arasında damar yaralanması veya delinmesi, beyin kanaması (özellikle reperfüzyon sonrası), pıhtının başka bir damara kayması, giriş yerinde kanama ve kontrast maddeye bağlı böbrek etkilenmesi yer alır. Hiçbir sonuç garanti edilmez; karar, hastanın klinik durumu, görüntüleme bulguları ve beklentileri birlikte değerlendirilerek bireysel olarak verilir.
Kaynaklar
- Greenberg MS. Greenberg's Handbook of Neurosurgery. 10th ed. Thieme; 2023:1553-1563.
- Rangel-Castilla L, et al, eds. Decision Making in Neurovascular Disease. Thieme; 2018.
- Nogueira RG, et al. Thrombectomy 6 to 24 hours after stroke with a mismatch (DAWN). N Engl J Med. 2018.
- Powers WJ, et al. Guidelines for the early management of patients with acute ischemic stroke. AHA/ASA. Stroke. 2019.
- StatPearls — Mechanical Thrombectomy for Acute Ischemic Stroke. NCBI Bookshelf. 2024.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı kişiye özeldir.