Orta Meningeal Arter Embolizasyonu (Kronik Subdural)
Orta meningeal arter (MMA) embolizasyonu, kronik subdural hematomun beslendiği düşünülen küçük zar damarlarının damar içinden (endovasküler yoldan) tıkanması işlemidir. Hematomun yeniden dolmasını ve nüksetmesini azaltmayı amaçlar; tek başına veya cerrahi drenaja ek olarak uygulanabilir.
Son güncelleme: 2026-06-09
Tanım
MMA embolizasyonu, beyin zarını besleyen orta meningeal arterin endovasküler yoldan tıkandığı bir işlemdir. Kronik subdural hematomlarda, hematomu çevreleyen membranların bu arterden köken alan ince ve sızıntılı damarlarca beslendiği düşünülür; bu kaynağı kesmek hematomun zamanla küçülmesine ve yeniden dolmamasına katkıda bulunabilir. İşlem, kasık atardamarından girilerek mikrokateter ile yapılır ve sıvı embolizan madde veya küçük partiküllerle damar tıkanır. Kanıtlar gelişmekte olup yöntem bazı sağlık otoritelerince henüz seçilmiş koşullarda önerilmektedir.
Endikasyonlar
MMA embolizasyonu, kronik subdural hematomu olan hastalarda, özellikle cerrahi sonrası nüks riski yüksek veya tekrarlayan olgularda ve bazı durumlarda cerrahi drenaja alternatif olarak düşünülebilir. Az veya orta düzeyde belirtisi olan, belirgin bası bulgusu bulunmayan hastalarda tek başına seçenek olarak değerlendirilebilir. Karar; hematomun boyutu ve kitle etkisi, hastanın nörolojik durumu, kan sulandırıcı ilaç kullanımı ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek verilir. İngiltere'deki NICE, bu işlemi (IPG779) özel düzenlemeler altında uygulanabilir bir girişim olarak ele almıştır.
Yöntem
İşlem genellikle anjiyografi ünitesinde, sedasyon veya genel anestezi altında yapılır. Kasık (femoral) atardamarından kılıf yerleştirilir ve kateter dış karotis arter üzerinden orta meningeal artere ilerletilir. Anjiyografi ile damar anatomisi ve tehlikeli anastomozlar (örneğin göz arteriyle bağlantılar) değerlendirilir. Mikrokateter güvenli bir konuma getirildikten sonra sıvı embolizan, partikül veya koil kullanılarak arter ve dalları tıkanır. Kontrol anjiyografisiyle yeterli tıkanma doğrulandıktan sonra kateterler çekilir ve giriş yeri kapatılır.
Avantajlar ve Sınırlılıklar
MMA embolizasyonu, kafa açılmadan yapılan, kronik subdural hematomda nüks oranını azaltmayı hedefleyen minimal invaziv bir seçenektir; uygun hastalarda cerrahiye ek bir destek veya alternatif sunabilir. Buna karşın etkisi hemen değil, hematomun haftalar içinde yavaşça gerilemesiyle ortaya çıkar; bu nedenle belirgin bası ve hızlı kötüleşme olan acil durumlarda tek başına uygun olmayabilir. Kanıt düzeyi gelişmektedir ve uzun dönem sonuçlar halen araştırılmaktadır; deneyimli bir girişimsel nöroradyoloji ekibi gerektirir.
İyileşme ve Riskler
İşlem sonrası birçok hasta kısa sürede toparlanır; hematomun gerilemesi genellikle görüntülemeyle takip edilir ve haftalar sürebilir. Olası riskler arasında embolizan maddenin istenmeyen damarlara kaçması ve buna bağlı inme veya görme etkilenmesi, yüz-baş bölgesinde geçici ağrı, giriş yerinde kanama ve hematomun gerilememesi veya büyümesi yer alır. Bazı hastalarda yine de cerrahi drenaj gerekebilir. Hiçbir sonuç garanti edilmez; karar, hastanın klinik durumu, görüntüleme bulguları ve beklentileri birlikte değerlendirilerek bireysel olarak verilir.
Kaynaklar
- NICE Interventional Procedures Guidance IPG779 — Middle meningeal artery embolisation for chronic subdural haematoma. 2024.
- StatPearls — Chronic Subdural Hematoma. NCBI Bookshelf. 2024.
- Link TW, et al. Middle meningeal artery embolization for chronic subdural hematoma. Neurosurgery. 2019.
- Greenberg MS. Handbook of Neurosurgery. Thieme. (Chronic subdural hematoma chapter).
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı kişiye özeldir.