Morton Nöroması
Morton nöroması (intermetatarsal nöroma), ayağın ön kısmında metatars başları arasından geçen plantar dijital sinirin iyi huylu kalınlaşması ve fibrozisidir. Gerçek bir tümör değildir; kronik sinir irritasyonuna bağlı fibröz doku proliferasyonudur. En sık 3-4. parmaklar arasında görülür ve ayak ön kısmında yanma, batma ve elektrik çarpması tarzında ağrıyla seyreder. Tedavi başlangıçta konservatiftir; dirençli olgularda cerrahi veya minimal invaziv yöntemler uygulanır.
Son güncelleme: 2026-06-07
Tanım ve Patofizyoloji
Morton nöroması, metatars başları arasından geçen ortak plantar dijital sinirin kronik mekanik irritasyona bağlı kalınlaşması ve perinöral fibrozisidir. Adında 'nöroma' geçse de gerçek bir tümör değil, fibröz doku proliferasyonudur. En sık 3. intermetatarsal aralıkta (3-4. parmaklar arası) görülür; bu bölge en dar ve en hareketli geçiş noktasıdır. Dar ve yüksek topuklu ayakkabılar metatars başlarını birbirine yaklaştırarak siniri sıkıştırır; yürüme sırasında tekrarlayan travma demiyelinizasyon, ödem ve fibrozise yol açar. Kadınlarda erkeklere göre belirgin biçimde daha sıktır.
Risk Faktörleri
Başlıca risk faktörü dar burunlu ve yüksek topuklu ayakkabılardır; bunlar vücut ağırlığını ayak ön kısmına kaydırır ve metatars başlarını sıkıştırır. Uzun mesafe yürüyüş ve koşu sporları, uzun süre ayakta durmayı gerektiren meslekler, ayak yapısı ve biyomekanik bozukluklar (düz taban/pes planus, yüksek ark/pes cavus, çekiç parmak, halluks valgus) ve obezite riski artırır. Orta yaş ve kadın cinsiyet diğer önemli faktörlerdir.
Belirtiler
En tipik bulgu ayak ön kısmında, metatars başları arasında (genellikle 3-4. parmaklar arası) yanma, batma, keskin veya elektrik çarpması tarzında ağrıdır. Ağrı dar/yüksek topuklu ayakkabı giyince, uzun yürüyüş veya ayakta durma sonrasında artar. Çok karakteristik bir bulgu, hastanın ayakkabısını çıkarıp ayağına masaj yaptığında rahatlamasıdır. Etkilenen parmakların bitişik yüzlerinde uyuşma ve karıncalanma olabilir. İleri olgularda ağrı sürekli hale gelir ve günlük aktiviteleri kısıtlar.
Tanı
Tanı öncelikle kliniktir. Muayenede metatars başları arasında hassasiyet saptanır ve Mulder testi (metatars başlarını yanlardan sıkıştırırken aralığa basınç uygulandığında hissedilen 'klik' ve ağrının yeniden ortaya çıkması) yüksek tanısal değere sahiptir. Etkilenen parmakların bitişik yüzlerinde duyu azalması görülebilir. Görüntülemede ultrasonografi ilk tercihtir ve nöromayı hipoekoik, iyi sınırlı bir lezyon olarak gösterir; MR özellikle belirsiz olgularda ve cerrahi planlamada kullanılır. Tanısal lokal anestezik enjeksiyonuyla ağrının belirgin azalması tanıyı doğrular ve cerrahi başarıyı öngörmede yardımcıdır. Ayırıcı tanıda metatarsalji, metatars stres kırığı, intermetatarsal bursit, Freiberg infarktı ve diabetik nöropati yer alır.
Konservatif Tedavi
İlk basamak konservatif tedavidir. Ayakkabı modifikasyonu temeldir: geniş burunlu, düz veya çok düşük topuklu, yumuşak tabanlı ayakkabılar önerilir; dar ve yüksek topuklu ayakkabılardan kaçınılır. Metatarsal ped, metatars başlarının hemen gerisine yerleştirilerek bölgeye binen yükü azaltır ve aralığı genişletir; gerektiğinde kişiye özel ortez yapılır. Nöropatik ağrı ilaçları ve kısa süreli antiinflamatuarlar semptomatik fayda sağlar. Fizik tedavi (germe egzersizleri, ayak içi kaslarının güçlendirilmesi) ve aktivite modifikasyonu eklenir. Konservatif tedavi, özellikle erken ve hafif olgularda hastaların önemli bir bölümünde etkilidir.
Girişimsel ve Cerrahi Tedavi
Konservatif tedaviye yeterli yanıt alınamayan olgularda kortikosteroid enjeksiyonu uygulanabilir; kısa dönemde sıklıkla rahatlama sağlar, uzun dönem başarısı daha sınırlıdır ve plantar yağ dokusu atrofisi gibi yan etkiler açısından dikkat gerektirir. Alkol sklerozan enjeksiyonu, radyofrekans ablasyon ve kriyoterapi minimal invaziv alternatiflerdir. Dirençli ve şiddetli olgularda cerrahi tedavi düşünülür. Altın standart nöroma eksizyonudur (nörektomi): nöroma ve etkilenen sinir segmenti çıkarılır; sinir kesildiği için etkilenen parmakların bitişik yüzlerinde kalıcı uyuşma beklenen bir sonuçtur ve hastaların çoğu bunu ağrının geçmesi karşılığında tolere eder. Alternatif olarak sinir dekompresyonu (nöroliz) sinir korunarak uygulanabilir. Olası komplikasyonlar arasında güdük nöroması ve nüks yer alır.
Prognoz
Erken tanı ve uygun tedaviyle prognoz genellikle iyidir. Konservatif tedavi ve uygun ayakkabı kullanımı hastaların önemli bir bölümünde semptomları kontrol altına alır; cerrahi eksizyon dirençli olgularda yüksek başarı oranına sahiptir. Uzun süreli semptomlar, büyük veya çok sayıda nöroma ve eşlik eden ayak patolojileri prognozu olumsuz etkileyebilir. Nüks olgularında tedavi başarısı daha düşüktür. Tedavi planı her hasta için bireysel olarak belirlenir ve hiçbir sonuç önceden garanti edilemez.
Kaynaklar
- Bhatia M, Thomson L. Morton's neuroma - current concepts review. J Clin Orthop Trauma. 2020.
- Thomson CE, Gibson JN, Martin D. Interventions for the treatment of Morton's neuroma. Cochrane Database Syst Rev. 2004.
- Pace A, et al. Morton's neuroma: diagnosis and management. Foot Ankle Surg. 2010.
- Mahadevan D, et al. Diagnostic accuracy of clinical tests for Morton's neuroma compared with ultrasonography. J Foot Ankle Surg. 2015.
- Di Caprio F, et al. Morton's interdigital neuroma of the foot: a literature review. Foot Ankle Surg. 2018.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı kişiye özeldir.