Servikal Disk Protezi (Yapay Disk)
Servikal disk protezi (servikal disk artroplastisi), boyun bölgesinde hasarlı bir intervertebral diskin çıkarılarak yerine hareketi koruyan yapay bir disk yerleştirildiği bir omurga cerrahisi yöntemidir. Amaç, sinir köküne veya omuriliğe bası yapan disk patolojisini gidermekle birlikte ilgili seviyenin hareketini olabildiğince sürdürmek ve füzyona bir alternatif sunmaktır.
Son güncelleme: 2026-06-09
Tanım
Servikal disk protezi, boyundaki yıpranmış veya fıtıklaşmış diskin anterior (ön) yoldan çıkarılması ve yerine eklem hareketine izin veren bir yapay disk implantının konmasıdır. Servikal füzyon (ACDF) ile aynı dekompresyon hedefini paylaşır; ancak komşu seviyeleri kaynaştırmak yerine, tedavi edilen seviyede fleksiyon, ekstansiyon ve rotasyon gibi hareketleri korumayı amaçlar. Hareket koruyucu (motion-preserving) bir teknik olarak, belirli hasta gruplarında füzyona karşı bir seçenek olarak değerlendirilir.
Endikasyonlar
Servikal disk protezi, genellikle bir veya iki seviyede, görüntülemeyle (MR) gösterilmiş disk hernisi veya disk dejenerasyonuna bağlı, klinik bulgularla uyumlu radikülopati ya da seçilmiş miyelopati olgularında düşünülür. Adaylar tipik olarak yeterli süreli konservatif tedaviye yanıt vermeyen, belirgin faset eklem artrozu, ileri instabilite, ağır osteoporoz veya geniş arka osteofit/ossifikasyon bulunmayan hastalardır. Endikasyon, semptomların ilgili seviyenin anatomik patolojisiyle örtüşmesine ve hareket korumanın uygun olduğu omurga yapısına dayanır.
Yöntem
İşlem genellikle genel anestezi altında, hasta sırtüstü pozisyonda yatırılarak yapılır. Boynun ön tarafından küçük bir kesiyle yumuşak dokular arasından omurga ön yüzüne ulaşılır. Hedef seviye floroskopi ile doğrulandıktan sonra disk boşluğu temizlenir; sinir köküne veya omuriliğe bası yapan disk materyali ve gerektiğinde osteofitler çıkarılarak dekompresyon sağlanır. Ardından uygun boyutta yapay disk uç plakalar arasına yerleştirilir ve konumu görüntülemeyle kontrol edilir. Hemostaz sağlandıktan sonra katmanlar kapatılır.
Avantajlar ve Sınırlılıklar
Disk protezinin temel teorik avantajı, tedavi edilen seviyenin hareketini koruyarak komşu seviyelere binen mekanik yükü ve buna bağlı dejenerasyonu azaltmayı hedeflemesidir; randomize çalışmalar uygun hastalarda füzyonla benzer veya rakip sonuçlar bildirmiştir. Ancak protez her hastaya uygun değildir; belirgin instabilite, ileri faset artrozu, ağır osteoporoz ve çok seviyeli yaygın patolojide tercih edilmeyebilir. Heterotopik ossifikasyon, implantın zamanla hareketini kaybetmesi ve uzun dönem dayanıklılığa ilişkin belirsizlikler sınırlılıklar arasındadır. Teknik, deneyim ve doğru hasta seçimi gerektirir.
İyileşme ve Riskler
İyileşme süresi hastaya göre değişir; birçok hasta nispeten kısa sürede ayağa kalkar ve günlük aktivitelere kademeli olarak döner. Olası riskler arasında enfeksiyon, kanama, yutma güçlüğü veya ses kısıklığı, dural yırtık ve beyin omurilik sıvısı kaçağı, sinir veya omurilik hasarı, implantın yer değiştirmesi, heterotopik ossifikasyon ve komşu seviye sorunları yer alır. Semptomların tümüyle geçmemesi veya zamanla ek girişim gerekmesi mümkündür. Hiçbir sonuç garanti edilmez; karar, hastanın klinik durumu, görüntüleme bulguları ve beklentileri birlikte değerlendirilerek bireysel olarak verilir.
Kaynaklar
- Greenberg MS. Greenberg's Handbook of Neurosurgery. 10th ed. Thieme; 2023:1289-1293.
- Winn HR, ed. Youmans and Winn Neurological Surgery. 8th ed. Elsevier; 2023:2711-2718.
- Steinmetz MP, Berven SH, Benzel EC, eds. Benzel's Spine Surgery: Techniques, Complication Avoidance, and Management. 5th ed. Elsevier; 2022:142-148.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Prosthetic intervertebral disc replacement in the cervical spine. Interventional procedures guidance.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı kişiye özeldir.