Spinal Epidural Apse
Spinal epidural apse, spinal kanalın epidural aralığında irinli (pürülan) koleksiyon oluşumuyla seyreden, acil değerlendirme gerektiren ciddi bir enfeksiyondur. Genellikle kan yoluyla yayılım, komşu yapılardan yayılım veya spinal girişimler sonrası gelişir. Klasik üçlü sırt ağrısı, ateş ve nörolojik defisittir ancak tam üçlü hastaların azında görülür. Erken tanı ve tedavi edilmediğinde kalıcı nörolojik hasara yol açabilir.
Son güncelleme: 2026-06-07
Tanım ve Patogenez
Spinal epidural apse, spinal kanal kemik duvarı ile dura mater arasındaki epidural aralıkta bakteriyel veya nadiren fungal etkenlerin oluşturduğu odak irinli koleksiyondur. Üç ana mekanizma vardır: kan yoluyla yayılım (uzak bir enfeksiyon odağından), komşu yapılardan doğrudan yayılım (vertebral osteomiyelit, diskit, paravertebral apse) ve girişimsel/travmatik nedenler (epidural anestezi, lomber ponksiyon, spinal cerrahi). Bir kısım olguda belirgin kaynak saptanamaz.
Risk Faktörleri ve Etkenler
Başlıca risk faktörleri diabetes mellitus, bağışıklık baskılanması (HIV, malignite, kortikosteroid kullanımı), intravenöz ilaç kullanımı, kronik böbrek yetmezliği, ileri yaş ve önceki spinal cerrahi/travma öyküsüdür. En sık etken Staphylococcus aureus'tur ve metisiline dirençli suşların (MRSA) oranı artmaktadır. Streptokoklar, gram-negatif bakteriler ve anaeroblar diğer etkenlerdir; endemik bölgelerde tüberküloz (Pott hastalığına sekonder) ve brusella da görülebilir. Apse en sık torakal bölgede yerleşir.
Klinik Evreler ve Belirtiler
Hastalık klasik olarak dört evrede ilerler: önce odak ve şiddetli sırt ağrısı (Evre 1), ardından sinir kökü irritasyonuna bağlı radiküler ağrı (Evre 2), sonra motor güçsüzlük ve duyu kaybı (Evre 3) ve son olarak felç (Evre 4). İlerleme hızı oldukça değişkendir; bazı hastalarda saatler içinde, bazılarında haftalar içinde gerçekleşir. Ateş, üşüme-titreme ve genel durum bozukluğu gibi sistemik bulgular eşlik edebilir. Sfinkter işlev bozukluğu (idrar retansiyonu, inkontinans) ileri evrenin işaretidir.
Tanı
Normal lökosit ve CRP değerleri tanıyı dışlamaz, ancak CRP ve sedimentasyon yüksekliği destekleyicidir; tedavi öncesi kan kültürü alınmalıdır. Kontrastlı manyetik rezonans görüntüleme (MR) altın standarttır ve epidural koleksiyonu, çevre duvar (ring) kontrast tutulumunu, omurilik basısını ve eşlik eden osteomiyelit/diskiti gösterir. Çok seviyeli tutulum sık olduğundan tüm spinal kanal görüntülenmelidir. MR yapılamadığında kontrastlı BT kullanılır. Kesin etken için cerrahi sırasında alınan apse materyalinin kültürü değerlidir.
Tedavi
Tedavi çok disiplinli ve acil bir yaklaşım gerektirir. Nörolojik defisit varlığında veya ilerleyen olgularda cerrahi dekompresyon ve drenaj (genellikle laminektomi ile apse boşaltımı ve bol irrigasyon) altın standart tedavidir; motor defisit geliştiğinde erken cerrahi prognozu iyileştirir. Uzun süreli (genellikle 4-8 hafta) parenteral antibiyotik uygulanır; empirik tedavi vankomisin ile bir sefalosporin ve gerektiğinde anaerop kapsama içerir, kültür sonrası hedefe yönelik hale getirilir. Eşlik eden osteomiyelit varlığında tedavi süresi uzar. Kaynak kontrolü ve eşlik eden hastalıkların (diyabet vb.) yönetimi önemlidir.
Konservatif Tedavi ve Prognoz
Konservatif (cerrahisiz) tedavi yalnızca seçilmiş olgularda (nörolojik defisiti olmayan, küçük apseli, cerrahi riski yüksek hastalar) denenebilir; yakın klinik ve radyolojik takip şarttır ve yanıt alınamadığında acil cerrahiye geçilir. Prognoz, tanı ve tedavi zamanlamasına yakından bağlıdır. Erken evrede (nörolojik defisit gelişmeden) tedavi edilen hastalarda iyileşme oranı yüksektir; uzun süreli komplet felç gelişen olgularda kalıcı defisit riski belirgin artar. Bu nedenle ilerleyici sırt ağrısı, ateş ve nörolojik belirtiler acil değerlendirme gerektirir. Sonuçlar bireysel olup garanti edilemez.
Kaynaklar
- Darouiche RO. Spinal epidural abscess. N Engl J Med. 2006.
- Reihsaus E, et al. Spinal epidural abscess: a meta-analysis of 915 patients. Neurosurg Rev. 2000.
- Tetsuka S, et al. Spinal epidural abscess: a review. Neurol Med Chir (Tokyo). 2020.
- Berbari EF, et al. IDSA Clinical Practice Guidelines for the Diagnosis and Treatment of Native Vertebral Osteomyelitis. Clin Infect Dis. 2015.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı kişiye özeldir.