Spinal Metastazlar
Spinal metastazlar, vücudun başka bir bölgesindeki primer kanserin omurgaya yayılmasıyla oluşan sekonder tümörlerdir. En sık akciğer, meme ve prostat kanserlerinden gelişir; başlıca belirtiler ilerleyici sırt/bel ağrısı, nörolojik defisit ve patolojik kırıktır.
Son güncelleme: 2026-06-07
Tanım ve Sıklık
Spinal metastazlar, vücudun başka bir bölgesindeki bir kanserin (primer tümör) omurgaya yayılmasıyla oluşan ikincil tümörlerdir. Kanser hastalarında en sık görülen nörolojik komplikasyonlardan biridir ve kemik metastazlarının önemli bir bölümünü oluşturur. En sık akciğer, meme ve prostat kanserlerinden kaynaklanır; bunları böbrek ve tiroid kanserleri ile hematolojik maligniteler izler. En sık torakal (sırt) omurga tutulur.
Yayılım Mekanizması
Tümör hücreleri omurgaya en sık kan yoluyla (hematojen) ulaşır; omurga gövdesinin zengin kemik iliği ve Batson venöz pleksusu bu yayılımı kolaylaştırır. Daha nadiren komşu tümörden doğrudan yayılım görülür. Metastaz genellikle önce omurga gövdesinde başlar; büyüdükçe omurilik kanalına ilerleyerek omuriliğe veya sinir köklerine bası yapabilir (epidural spinal kord kompresyonu). Kemiğin zayıflaması omurgada çökme ve instabiliteye yol açabilir.
Belirtiler
En sık ve genellikle ilk belirti ilerleyici sırt veya bel ağrısıdır; gece ve istirahatte artması, mekanik bel ağrısından ayırt edilmesini sağlayan bir uyarı işaretidir. Sinir köküne bası kola/bacağa yayılan radiküler ağrı yapar. Omurilik basısı ilerledikçe kas güçsüzlüğü, uyuşma, yürüme bozukluğu ve idrar/dışkı kontrolünde bozukluk gibi nörolojik defisitler gelişir. İlerleyici güçsüzlük ve sfinkter bozukluğu acil bir durumdur.
Tanı
Tanıda kontrastlı tüm omurga MR'ı altın standarttır; metastazın yerini, omurilik/sinir kökü basısının derecesini (Bilsky derecelendirmesi) ve yaygınlığını gösterir. BT kemik yıkımını ve instabilite değerlendirmesini, cerrahi planlamayı destekler. PET-BT ve kemik sintigrafisi yaygınlığı değerlendirir. Primer tümör bilinmiyorsa veya tanı belirsizse görüntüleme eşliğinde iğne biyopsisi yapılır. Tedavi kararını yönlendirmek için prognostik ve instabilite skorlama sistemleri (örneğin SINS) kullanılır.
Tedavi
Tedavi multidisipliner bir yaklaşımla planlanır ve amaçları ağrı kontrolü, nörolojik işlevin korunması/iyileştirilmesi, omurga stabilitesi ve yaşam kalitesidir. İlerleyici nörolojik defisit, omurilik basısı veya mekanik instabilitede cerrahi (dekompresyon ve enstrümantasyonla stabilizasyon) uygulanır. Radyoterapi (konvansiyonel veya stereotaktik vücut radyoterapisi) lokal tümör kontrolünde temel rol oynar. Vertebroplasti/kifoplasti seçilmiş kırıklarda ağrıyı azaltır. Sistemik tedavi (kemoterapi, hormonal/hedefe yönelik tedavi, immünoterapi) ve kemik koruyucu ilaçlar primer kanser tipine göre düzenlenir.
Prognoz
Prognoz büyük ölçüde primer kanserin tipine ve tedaviye yanıtına, metastazın yaygınlığına ve hastanın nörolojik durumuna bağlıdır; bu nedenle hastalar arasında geniş farklılık gösterir. Tedavinin erken planlanması, özellikle nörolojik defisit yerleşmeden müdahale, ambulasyon ve yaşam kalitesini korumada belirleyicidir. Yaklaşım çoğunlukla palyatif ve fonksiyonu koruma odaklıdır. Sonuçlar hastaya göre değişir ve garanti edilemez.
Kaynaklar
- Patchell RA, et al. Direct decompressive surgical resection in metastatic spinal cord compression. Lancet. 2005.
- Laufer I, et al. The NOMS framework for decision making in spinal metastatic disease. Oncologist. 2013.
- Fisher CG, et al. Spinal Instability Neoplastic Score (SINS). Spine. 2010.
- StatPearls — Spinal Metastasis. NCBI Bookshelf.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı kişiye özeldir.