Omurga Hastalıkları

Bel fıtığı, omurlar arasındaki disk yapısının iç çekirdeğinin (nukleus pulposus) dış halkayı (anulus fibrozus) zorlayarak taşması ve sinir köklerine baskı yapmasıdır. En sık L4-L5 ve L5-S1 seviyelerinde görülür ve bel ile bacağa yayılan ağrının (siyatik) yaygın bir nedenidir.

Boyun fıtığı, boyun bölgesindeki (servikal) omurlar arasındaki diskin taşarak sinir köküne veya omuriliğe baskı yapmasıdır. En sık C5-C6 ve C6-C7 seviyelerinde görülür; kola yayılan ağrı, uyuşma ve güçsüzlükle kendini gösterir.

Lomber spinal stenoz, bel bölgesinde omurilik kanalının veya sinir köklerinin geçtiği kanalların daralmasıdır. En sık dejeneratif (yaşa bağlı) nedenlerle gelişir ve yürümekle artan, dinlenmekle azalan bacak ağrısı (nörojenik kladikasyo) ile karakterizedir.

Servikal disk hernisi (boyun fıtığı), boyun omurları arasındaki diskin iç kısmının (nucleus pulposus) dış halkadan taşarak spinal kanal veya sinir köküne baskı yapmasıdır. En sık C5-C6 ve C6-C7 seviyelerinde görülür; kola yayılan ağrı, uyuşma ve güçsüzlük (radikülopati) ile, ağır olgularda omurilik basısına bağlı miyelopati ile seyreder.

Spondilolistezis, bir omur gövdesinin alttaki omur üzerinde öne doğru kaymasıdır. En sık L4-L5 ve L5-S1 seviyelerinde görülür. Çocuklarda genellikle pars defektine bağlı (istmik), erişkinlerde dejeneratif kaynaklıdır. Bel ağrısı, bacağa yayılan ağrı ve yürüme güçlüğü ile seyredebilir; pek çok düşük dereceli olgu ise belirti vermez.

OPLL, omurganın arka boyuna bağının (posterior longitudinal ligament) kemikleşmesidir. En sık boyun (servikal) bölgede görülür ve zamanla spinal kanalı daraltarak omurilik basısına (miyelopati) yol açabilir. Asya kökenli toplumlarda daha sıktır; yavaş ilerleyen, başlangıçta çoğu kez belirti vermeyen bir hastalıktır.

Erişkin spinal deformite (ASD), erişkinlerde omurganın üç boyutlu eğriliğidir: yana eğrilik (skolyoz), öne kamburlaşma (kifoz) ve bel çukurluğunun (lordoz) kaybı. En sık yaşa bağlı dejeneratif zeminde gelişir. Bel/sırt ağrısı, öne eğik duruş ve denge bozukluğu ile seyreder; tedavide sagittal denge kavramı belirleyicidir.

Osteoporotik vertebral kompresyon kırıkları, kemik yoğunluğu azalmış omurgada minimal travma veya kendiliğinden oluşan çökme kırıklarıdır. En sık postmenopozal kadınlarda ve torakolomber geçiş bölgesinde görülür. Ani sırt/bel ağrısı ve boy kaybı ile seyreder; çoğu olgu konservatif tedaviyle iyileşir.

İntramedüller tümörler, omurilik dokusunun içinde gelişen nadir tümörlerdir ve tüm spinal tümörlerin küçük bir bölümünü oluşturur. Erişkinde en sık ependimoma ve astrositoma görülür. Yavaş ilerleyen ağrı, güçsüzlük ve duyu kaybı ile seyreder; tedavinin temeli mikrocerrahi rezeksiyondur.

Chiari malformasyonu, beyinciğin alt kısmının (serebellar tonsiller) ve bazen beyin sapının kafatası tabanındaki büyük delikten (foramen magnum) omurilik kanalına doğru sarktığı doğuştan bir anomalidir. Beyin omurilik sıvısı dolaşımını bozarak siringomyeli ve hidrosefaliye yol açabilir; belirti veren olgularda cerrahi dekompresyon uygulanır.

Siringomyeli, omurilik içinde sıvı dolu kistik bir boşluğun (siringa) oluşmasıyla seyreden kronik, ilerleyici bir hastalıktır. En sık nedeni Chiari malformasyonudur. Tipik bulgusu ağrı-sıcaklık duyusunun kaybolduğu dissosiye duyu kaybıdır; tedavi altta yatan nedene yöneliktir.

Spinal metastazlar, vücudun başka bir bölgesindeki primer kanserin omurgaya yayılmasıyla oluşan sekonder tümörlerdir. En sık akciğer, meme ve prostat kanserlerinden gelişir; başlıca belirtiler ilerleyici sırt/bel ağrısı, nörolojik defisit ve patolojik kırıktır.