Hidrosefali
Hidrosefali, beyin omurilik sıvısının (BOS) beyin içindeki boşluklarda (ventriküller) aşırı birikmesi durumudur. Bu birikim kafa içi basıncını artırarak beyin dokusuna baskı yapabilir ve çeşitli nörolojik belirtilere yol açar.
Son güncelleme: 2026-06-06
Tanım
Hidrosefali, BOS üretimi, dolaşımı veya emilimindeki dengesizlik sonucu ventriküllerde sıvı birikmesi ve genişlemesidir. BOS akışının tıkanması durumunda obstrüktif (non-kommünikan), emilim bozukluğunda ise kommünikan hidrosefali söz konusudur. Normal basınçlı hidrosefali, erişkinlerde özel bir alt tiptir.
Nedenler ve Risk Faktörleri
Doğuştan (konjenital) nedenler arasında akuaduktal darlık ve nöral tüp defektleri sayılır. Edinsel nedenler ise beyin kanaması (özellikle subaraknoid kanama), menenjit gibi enfeksiyonlar, beyin tümörleri ve kafa travmasıdır. Normal basınçlı hidrosefali sıklıkla ileri yaşta görülür.
Belirtiler
Bebeklerde baş çevresinde hızlı büyüme, bıngıldakta gerginlik ve huzursuzluk görülür. Erişkin ve çocuklarda baş ağrısı, bulantı-kusma, görme bozukluğu, denge sorunları ve bilinç değişikliği olabilir. Normal basınçlı hidrosefalide tipik üçlü; yürüme bozukluğu, idrar kaçırma ve bilişsel gerilemedir.
Tanı
Tanı görüntülemeye dayanır; bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MR) ventrikül genişlemesini ve olası nedeni gösterir. Bebeklerde transfontanel ultrason kullanılabilir. Normal basınçlı hidrosefalide BOS boşaltma testi (yüksek hacimli lomber ponksiyon) tedaviye yanıtı öngörmede yardımcı olabilir.
Tedavi
Tedavi BOS birikimini azaltmaya yöneliktir. En sık uygulanan yöntem, fazla sıvıyı başka bir boşluğa (genellikle karın boşluğuna) aktaran ventriküloperitoneal (VP) şanttır. Seçilmiş obstrüktif olgularda endoskopik üçüncü ventrikülostomi (ETV) şanta alternatif olabilir. Yöntem seçimi hidrosefalinin tipine ve nedenine göre yapılır.
Prognoz
Erken tanı ve uygun tedaviyle birçok hastada belirtiler kontrol altına alınabilir; ancak şant disfonksiyonu ve enfeksiyonu gibi komplikasyonlar takip gerektirir. Prognoz altta yatan nedene, hastanın yaşına ve tedaviye yanıta göre değişir; sonuçlar bireysel olarak farklılaşır.
Kaynaklar
- Rekate HL. A consensus on the classification of hydrocephalus. Childs Nerv Syst. 2011.
- Williams MA, Malm J. Diagnosis and Treatment of Idiopathic Normal Pressure Hydrocephalus. Continuum. 2016.
- StatPearls — Hydrocephalus. NCBI Bookshelf.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı kişiye özeldir.