Lomber Disk Protezi (Yapay Disk)
Lomber disk protezi (lomber disk artroplastisi), bel bölgesinde dejenere olmuş bir intervertebral diskin çıkarılarak yerine hareketi koruyan yapay bir disk yerleştirildiği bir omurga cerrahisi yöntemidir. Amaç, diskojenik bel ağrısının kaynağını gidermekle birlikte ilgili seviyenin hareketini sürdürmek ve lomber füzyona bir alternatif sunmaktır.
Son güncelleme: 2026-06-09
Tanım
Lomber disk protezi, beldeki ileri derecede dejenere olmuş diskin anterior (ön) yoldan çıkarılması ve yerine eklem hareketine izin veren bir yapay disk implantının konmasıdır. Lomber füzyon ile aynı amacı (ağrılı segmentin tedavisi) paylaşır; ancak segmenti kaynaştırmak yerine, tedavi edilen seviyede hareketi korumayı hedefler. Hareket koruyucu (motion-preserving) bir teknik olarak, dar bir endikasyon aralığında, seçilmiş hastalarda füzyona karşı bir seçenek olarak değerlendirilir.
Endikasyonlar
Lomber disk protezi, genellikle tek seviyede, görüntülemeyle (MR) gösterilmiş disk dejenerasyonuna bağlı, klinik bulgularla uyumlu diskojenik bel ağrısı olan ve yeterli süreli konservatif tedaviye yanıt vermeyen seçilmiş hastalarda düşünülür. Adaylar tipik olarak belirgin faset eklem artrozu, spondilolistezis, instabilite, sinir bası bulgusu, ağır osteoporoz veya çok seviyeli yaygın patoloji bulunmayan hastalardır. Endikasyon görece dar olduğundan hasta seçimi titizlikle yapılır; semptomların ilgili seviyenin patolojisiyle örtüşmesi ve omurga yapısının hareket korumaya uygun olması aranır.
Yöntem
İşlem genellikle genel anestezi altında, hasta sırtüstü pozisyonda yatırılarak ve karın ön duvarından (anterior retroperitoneal) yaklaşımla yapılır; bu yaklaşım sıklıkla bir damar/genel cerrahın yardımıyla büyük damarların korunmasını gerektirir. Hedef seviye floroskopi ile doğrulandıktan sonra dejenere disk çıkarılır ve disk boşluğu hazırlanır. Uygun boyutta yapay disk uç plakalar arasına yerleştirilir, konumu ve dizilimi görüntülemeyle kontrol edilir. Hemostaz sağlandıktan sonra katmanlar kapatılır.
Avantajlar ve Sınırlılıklar
Lomber disk protezinin teorik avantajı, tedavi edilen seviyenin hareketini koruyarak komşu seviyelere binen yükü azaltmayı ve füzyona bağlı bazı sorunlardan kaçınmayı hedeflemesidir. Ancak endikasyon aralığı servikal protezden daha dardır ve uygun hasta oranı sınırlıdır; faset artrozu, instabilite, spondilolistezis ve çok seviyeli dejenerasyonda tercih edilmez. Anterior yaklaşımın büyük damar yakınlığı nedeniyle taşıdığı riskler, implantın uzun dönem dayanıklılığına ve gerektiğinde revizyon cerrahisinin güçlüğüne ilişkin belirsizlikler önemli sınırlılıklardır. Teknik, deneyim ve çok dikkatli hasta seçimi gerektirir.
İyileşme ve Riskler
İyileşme süresi hastaya göre değişir; birçok hasta kademeli olarak günlük aktivitelere döner, ağır aktivitelere dönüş zaman alır. Olası riskler arasında enfeksiyon, kanama, anterior yaklaşıma bağlı büyük damar veya çevre organ yaralanması, sinir hasarı, implantın yer değiştirmesi veya çökmesi, heterotopik ossifikasyon ve komşu seviye sorunları yer alır. Ağrının tümüyle geçmemesi veya zamanla ek girişim gerekmesi mümkündür. Hiçbir sonuç garanti edilmez; karar, hastanın klinik durumu, görüntüleme bulguları ve beklentileri birlikte değerlendirilerek bireysel olarak verilir.
Kaynaklar
- Steinmetz MP, Berven SH, Benzel EC, eds. Benzel's Spine Surgery: Techniques, Complication Avoidance, and Management. 5th ed. Elsevier; 2022:1088-1093.
- Winn HR, ed. Youmans and Winn Neurological Surgery. 8th ed. Elsevier; 2023:2711-2718.
- Steinmetz MP, Berven SH, Benzel EC, eds. Benzel's Spine Surgery: Techniques, Complication Avoidance, and Management. 5th ed. Elsevier; 2022:142-148.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Prosthetic intervertebral disc replacement in the lumbar spine. Interventional procedures guidance.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı kişiye özeldir.