Beyin Anevrizması (İntrakranial Anevrizma)
Beyin anevrizması, beyin damarlarının duvarındaki zayıflık nedeniyle oluşan balonlaşma (kese) biçiminde genişlemedir. Çoğu anevrizma belirti vermez; yırtıldığında ise subaraknoid kanama adı verilen yaşamı tehdit eden bir duruma yol açabilir.
Son güncelleme: 2026-06-06
Tanım
İntrakranial anevrizma, beyin atardamarlarının duvarındaki yapısal zayıflık sonucu gelişen lokalize genişlemedir. En sık sakküler (kese biçimli) tipte olup genellikle damar dallanma noktalarında, özellikle beyin tabanındaki Willis poligonu çevresinde görülür. Boyutuna ve şekline göre yırtılma (rüptür) riski değişir.
Nedenler ve Risk Faktörleri
Damar duvarının yapısal zayıflığı zemininde, yüksek tansiyon, sigara, ileri yaş ve ailesel yatkınlık önemli risk faktörleridir. Polikistik böbrek hastalığı ve bazı bağ dokusu hastalıkları anevrizma sıklığını artırır. Yırtılma riski; anevrizmanın boyutu, yeri, şekli ve hastaya ait faktörlerle ilişkilidir.
Belirtiler
Yırtılmamış anevrizmaların çoğu sessizdir ve sıklıkla başka nedenlerle yapılan görüntülemede rastlantısal saptanır. Büyük anevrizmalar bası belirtileri (örneğin göz kapağı düşmesi, çift görme) yapabilir. Yırtılma anında tipik bulgu, ani başlayan ve hayatın en şiddetli olarak tarif edilen baş ağrısıdır; bilinç değişikliği, ense sertliği ve kusma eşlik edebilir — bu acil bir durumdur.
Tanı
Akut yırtılma şüphesinde ilk inceleme kontrastsız beyin bilgisayarlı tomografisidir (BT); kanama gösterilemezse lomber ponksiyon yapılabilir. Anevrizmanın anatomisi BT anjiyografi, MR anjiyografi veya altın standart olan dijital subtraksiyon anjiyografi (DSA) ile değerlendirilir.
Tedavi
Yırtılmış anevrizmalarda yeniden kanamayı önlemek için anevrizmanın dolaşımdan dışlanması hedeflenir. İki temel yöntem cerrahi klipleme ve endovasküler koil embolizasyonudur; bazı olgularda akım yönlendirici stentler kullanılır. Yırtılmamış anevrizmalarda tedavi ya da takip kararı, yırtılma riski ile girişim riskinin dengelenmesiyle bireysel olarak verilir.
Prognoz
Yırtılmış anevrizmada prognoz, kanamanın şiddeti ve gelişen komplikasyonlarla (yeniden kanama, vazospazm, hidrosefali) yakından ilişkilidir; erken tanı ve tedavi önemlidir. Yırtılmamış anevrizmaların seyri çok değişkendir. Sonuçlar hastaya göre farklılaşır ve hiçbir sonuç garanti edilmez.
Kaynaklar
- Thompson BG, et al. Guidelines for the Management of Unruptured Intracranial Aneurysms. Stroke (AHA/ASA). 2015.
- Molyneux A, et al. International Subarachnoid Aneurysm Trial (ISAT). Lancet. 2002.
- StatPearls — Intracranial Aneurysm. NCBI Bookshelf.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı kişiye özeldir.