Damarsal Hastalıklar

Beyin anevrizması, beyin damarlarının duvarındaki zayıflık nedeniyle oluşan balonlaşma (kese) biçiminde genişlemedir. Çoğu anevrizma belirti vermez; yırtıldığında ise subaraknoid kanama adı verilen yaşamı tehdit eden bir duruma yol açabilir.

Kavernom, beyin veya omurilikte görülen, ince duvarlı genişlemiş damar boşluklarından oluşan bir damarsal malformasyondur. Genellikle iyi huyludur; ancak kanama veya nöbet gibi belirtilere yol açabilir.

Arteriovenöz malformasyon (AVM), beyin atardamarlarının normal kılcal ağ olmaksızın doğrudan toplardamarlara bağlandığı doğuştan bir damar anomalisidir. En önemli riski beyin içi kanamadır; tedavi kararı kanama riski ile girişim riskinin dengelenmesiyle bireysel olarak verilir.

Kronik subdural hematom, beyni saran dura ile araknoid zar arasında haftalar-aylar içinde yavaş biriken eski kan koleksiyonudur. Özellikle ileri yaşta ve kan sulandırıcı kullananlarda görülür; çoğu olgu burr hole (delik açma) drenajı ile başarıyla tedavi edilebilir.

Karotis arter hastalığı, boyundaki ana atardamarlarda (karotis arter) aterosklerotik plak birikmesi nedeniyle oluşan daralmadır. Beyne giden kan akımını azaltır ve iskemik inme riskini artırır; çoğu kez sessizdir ve plaktan kopan parçalar damar tıkanmasına yol açabilir.

Moyamoya hastalığı, beynin ana atardamarlarında ilerleyici daralma ve buna karşı gelişen ince, kıvrımlı kollateral damar ağı ile seyreden nadir bir serebrovasküler hastalıktır. Çocuklarda daha çok iskemik, erişkinlerde daha çok kanamalı tabloya yol açabilir.

Dural arteriovenöz fistül, beyin zarındaki (dura) atardamarlar ile venöz sinüsler veya kortikal toplardamarlar arasında oluşan anormal doğrudan bağlantıdır. Riski, venöz drenajın yönüne bağlıdır; kortikal toplardamara geri kaçış olan tipler kanama açısından daha tehlikelidir.

İskemik inme, beyni besleyen bir atardamarın pıhtı veya aterosklerotik plak ile tıkanması sonucu beyin dokusunun oksijensiz kalması ve hücre ölümüyle gelişen akut nörolojik acildir. Tüm inmelerin yaklaşık %85'ini oluşturur; tedavide zaman kritiktir.

Hemorajik inme, beyin dokusu içine spontan kanama (intraserebral hemoraji) ile gelişen, ani başlangıçlı ve yaşamı tehdit eden bir nörolojik acildir. Tüm inmelerin yaklaşık %10-20'sini oluşturur; en sık nedeni kontrolsüz yüksek tansiyondur.

Geçici iskemik atak (TIA), beyin kan akımının kısa süreli azalmasıyla ortaya çıkan, genellikle bir saatten kısa süren ve kalıcı hasar bırakmadan tamamen düzelen inme benzeri belirtilerdir. Kalıcı infarkt olmasa da yüksek inme riskinin habercisidir ve acil değerlendirme gerektirir.

Servikoserebral arter disseksiyonu, boyun ve beyin atardamarlarının (karotis veya vertebral arter) duvar tabakaları arasına kan sızması sonucu damar içi daralma veya tıkanma ile sonuçlanan bir durumdur. Genç ve orta yaştaki erişkinlerde inmenin önemli bir nedenidir.