Kronik Subdural Hematom
Kronik subdural hematom, beyni saran dura ile araknoid zar arasında haftalar-aylar içinde yavaş biriken eski kan koleksiyonudur. Özellikle ileri yaşta ve kan sulandırıcı kullananlarda görülür; çoğu olgu burr hole (delik açma) drenajı ile başarıyla tedavi edilebilir.
Son güncelleme: 2026-06-07
Tanım
Kronik subdural hematom (cSDH), beyin zarlarından dura mater ile araknoid zar arasındaki subdural aralıkta yavaşça biriken ve genellikle 21 günden eski olan kan koleksiyonudur. Başlangıçtaki küçük kanama zamanla organize olur; hematomun çevresinde yeni damarlar içeren bir kapsül (membran) gelişir. Bu kapsülden tekrarlayan küçük kanamalar olur ve koleksiyon haftalar-aylar boyunca yavaşça büyür. Olguların bir kısmında iki taraflı (bilateral) hematom bulunur.
Nedenler ve Risk Faktörleri
Kronik subdural hematom çoğunlukla hafif veya hatırlanmayan bir kafa travması sonrası, ileri yaştaki kişilerde gelişir. Beyin atrofisi köprü venlerini (bridging venler) gergin ve kırılgan hale getirdiğinden küçük zorlanmalar bile kanamaya yol açabilir. Önemli risk etmenleri arasında ileri yaş, kan sulandırıcı (antikoagülan/antiagregan) kullanımı, alkol kullanımı, pıhtılaşma bozuklukları ve daha önce yerleştirilmiş beyin omurilik sıvısı şantı yer alır.
Belirtiler
Belirtiler genellikle sinsi başlar ve günler-haftalar içinde ilerler. Sık görülenler baş ağrısı, bilinç bulanıklığı ve unutkanlık, vücudun bir yarısında güç kaybı (hemiparezi), denge ve yürüme bozukluğu, konuşma güçlüğü ve bazen nöbettir. Tablo zaman zaman ilerleyici bunama, yürüme bozukluğu ve idrar kaçırma ile seyrederek başka nörolojik hastalıkları taklit edebilir. Bu nedenle yaşlılarda yeni gelişen nörolojik belirtilerde kronik subdural hematom akılda tutulmalıdır.
Tanı
İlk inceleme genellikle beyin bilgisayarlı tomografisidir (BT). Kronik subdural hematom tipik olarak beyin yüzeyini izleyen hilal (yarım ay) biçiminde bir koleksiyon olarak görülür ve süreye bağlı olarak hipodens (koyu) veya karışık yoğunlukta olabilir. İçindeki bölmeler ve membranlar kapsülleşmeyi gösterir. Beyin dokusuyla benzer yoğunluktaki (izodens) ya da yaşının belirlenmesi gereken hematomlarda MR görüntüleme değerlidir; FLAIR ve duyarlılık ağırlıklı sekanslar koleksiyonu ve mikro kanamaları ayırt etmeye yardımcı olur.
Tedavi
Belirti veren veya kitle etkisi yapan kronik subdural hematomlarda standart tedavi burr hole (kafatasında küçük delik açma) ile cerrahi drenajdır; subdural aralığa geçici bir dren yerleştirilebilir. Bazı olgularda twist-drill drenaj veya kalsifiye-bölmeli hematomlarda kraniyotomi tercih edilir. Küçük ve belirti vermeyen koleksiyonlar bir bölümünde kendiliğinden gerileyebilir ve yakın takiple izlenebilir. Kan sulandırıcı ilaçlar değerlendirilerek geçici olarak kesilebilir ve gerektiğinde etkileri tersine çevrilir; tedaviye yeniden başlama zamanlaması hekim tarafından bireysel olarak belirlenir.
Nüks ve Orta Meningeal Arter Embolizasyonu
Drenaj sonrası hematomun yeniden oluşması (nüks) belirli bir oranda görülebilir; iki taraflı yerleşim, bölmeli yapı, pıhtılaşma bozukluğu ve kan sulandırıcı kullanımı nüks riskini artırır. Nükslerde tekrar drenaj uygulanabilir. Son yıllarda orta meningeal arter embolizasyonu, hematom kapsülünün kanlanmasını azaltarak nüksü düşürmeye yönelik bir seçenek olarak tek başına ya da cerrahiye ek olarak kullanılmaktadır.
Prognoz
Kronik subdural hematom, akut subdural hematoma göre çok daha iyi seyirlidir ve cerrahi drenaj genellikle yüz güldürücü sonuç verir; özellikle yürüme bozukluğu ve bilinç bulanıklığı gibi belirtiler hızla düzelebilir. Bununla birlikte sonuçlar hastanın yaşı, genel durumu, eşlik eden hastalıkları ve nüks olup olmamasına göre değişir. Sonuçlar bireyseldir ve hiçbir sonuç garanti edilemez.
Kaynaklar
- Kolias AG, et al. Chronic subdural haematoma: modern management and emerging therapies. Nat Rev Neurol. 2014.
- Liu W, et al. Burr hole craniostomy for chronic subdural hematoma: a systematic review. J Neurosurg. 2014.
- Link TW, et al. Middle Meningeal Artery Embolization for Chronic Subdural Hematoma. Neurosurgery. 2019.
- StatPearls — Subdural Hematoma. NCBI Bookshelf.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı kişiye özeldir.