Xroniki Subdural Hematomanın Drenajı (Burr Hole)
Xroniki subdural hematomanın drenajı beyin ilə sərt qişa (dura) arasında zamanla toplanmış köhnə qanın, kəllədə açılan kiçik bir dəlik (burr hole) vasitəsilə boşaldıldığı cərrahi əməliyyatdır. Xüsusilə yaşlı xəstələrdə təzyiqə bağlı əlamətləri aradan qaldırmaq məqsədilə tətbiq olunur.
Son yeniləmə: 2026-06-09
Tərif
Xroniki subdural hematoma adətən həftələr ərzində subdural boşluqda yavaş-yavaş toplanan, qismən mayeləşmiş qan kolleksiyasıdır və beyin toxumasına təzyiq göstərə bilər. Burr hole drenajı kəllədə açılan bir və ya bir neçə kiçik dəlik vasitəsilə bu toplanmanın boşaldıldığı üsuldur. Əməliyyatın məqsədi hematomanın yaratdığı təzyiqi azaltmaq və nevroloji əlamətləri aradan qaldırmaqdır. Üsul xroniki subdural hematomanın cərrahi müalicəsində geniş istifadə olunan, nisbətən az invaziv hesab edilən yanaşmadır.
Göstərişlər
Burr hole drenajı təsvirləmə ilə (adətən KT) göstərilmiş və klinik tapıntılarla uyğun, əhəmiyyətli ölçüdə və ya təzyiq göstərən xroniki subdural hematoması olan xəstələrdə nəzərdən keçirilir. Baş ağrısı, şüur bulanıqlığı, tarazlıq və yeriş pozğunluğu, qol və ya ayaqda zəiflik kimi əlamətlərin olması cərrahi qərarı dəstəkləyir. Yaşlılıq, yüngül baş travması anamnezi və qan durulaşdırıcı dərman istifadəsi bu hematoma üçün tez-tez rast gəlinən zəminə yaradan amillərdir. Kiçik, əlamət verməyən kolleksiyalar bəzi hallarda cərrahiyyə əvəzinə yaxın izləmə ilə idarə oluna bilər; qərar hematomanın ölçüsü, əlamətlər və xəstənin ümumi vəziyyətinə görə verilir.
Üsul
Əməliyyat ümumi və ya lokal anesteziya altında aparıla bilər; xəstə arxası üstə uzadılır və baş hematomanın tərəfinə görə yerləşdirilir. Saçlı dəridə kiçik kəsik edildikdən sonra kəllədə bir və ya bir neçə burr hole açılır və sərt qişa diqqətlə açılır. Mayeləşmiş hematoma boşaldılır və subdural boşluq adətən fizioloji məhlulla yumşaq şəkildə yuyulur. Əksər hallarda toplanan mayenin çıxarılması və yenidən toplanmanın azaldılması üçün müvəqqəti drenaj kateteri yerləşdirilir. Sərt qişa və toxuma təbəqələri bağlanır; drenaj adətən qısa müddət sonra çıxarılır və nəzarət təsvirləməsi aparıla bilər.
Üstünlüklər və məhdudiyyətlər
Burr hole drenajı nisbətən qısa müddət çəkən, daha geniş kraniotomiyalara nisbətən daha az invaziv hesab edilən və hətta yaşlı xəstələrdə tətbiq oluna bilən, geniş klinik təcrübəyə malik üsuldur. Əksər hallarda əlamətlərdə əhəmiyyətli yaxşılaşma təmin edə bilər. Lakin hematomanın yenidən toplanması (residiv) bu əməliyyatdan sonra rast gələ bilən məlum bir vəziyyətdir və bəzi xəstələrdə təkrar müdaxilə lazım ola bilər. Çoxbölməli (septalı), qalın membranlı və ya bərk konsistensiyalı hematomalarda tək başına kifayət olmaya bilər və daha geniş cərrahiyyə lazım gələ bilər. Qan durulaşdırıcı dərman istifadəsi və müşayiətedici xəstəliklər idarəetməyə təsir edir.
Sağalma və risklər
Sağalma xəstədən xəstəyə dəyişir; bir çox xəstə əlamətlərində nisbətən sürətli yaxşılaşma yaşaya bilər, lakin yaşlılıq və müşayiətedici xəstəliklər prosesi uzada bilər. Mümkün risklər arasında hematomanın yenidən toplanması, qanama (yeni və ya kəskin subdural qanama daxil olmaqla), infeksiya, qıcolma və nadir hallarda beyin toxumasının yenidən genişlənməməsi yer alır. Əlamətlər tamamilə düzəlməyə və ya qismən davam edə bilər. Heç bir nəticə zəmanətli deyil; qərar xəstənin klinik vəziyyəti, təsvirləmə nəticələri, müşayiətedici xəstəlikləri və gözləntiləri birlikdə qiymətləndirilərək fərdi olaraq verilir.
Mənbələr
- Greenberg MS. Greenberg's Handbook of Neurosurgery. 10th ed. Thieme; 2023:1082-1085.
- Winn HR, ed. Youmans Neurological Surgery. 6th ed. Saunders; 2011:533-542.
- Santarius T, et al. Use of drains versus no drains after burr-hole evacuation of chronic subdural haematoma: a randomised controlled trial. Lancet. 2009.
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Diaqnoz və müalicə fərdidir.