Fonksiyonel ve Ağrı Nöroşirürjisi

Parkinson hastalığı, beyindeki substantia nigra bölgesindeki dopamin üreten sinir hücrelerinin ilerleyici kaybı ile gelişen kronik, nörodejeneratif bir hareket bozukluğudur. Klasik bulguları istirahat tremoru, kas sertliği (rijidite) ve hareketlerde yavaşlamadır (bradikinezi). İlaç tedavisinin yetersiz kaldığı ileri evrelerde derin beyin stimülasyonu (DBS) önemli bir cerrahi seçenektir.

Trigeminal nevralji (tic douloureux), yüzün bir tarafında ortaya çıkan, elektrik çarpması veya bıçak saplanması benzeri ani ve şiddetli ağrı atakları ile karakterize bir kranyal nevraljidir. Olguların büyük kısmında, beşinci kranyal (trigeminal) sinirin beyin sapından çıkış bölgesinde bir damarın yaptığı bası sorumludur. Tedavi ilaçla başlar; dirençli olgularda mikrovasküler dekompresyon (MVD) gibi cerrahi seçenekler uygulanır.

Esansiyel tremor, çoğunlukla elleri ve kolları etkileyen, duruş (postüral) ve hareket (kinetik) sırasında ortaya çıkan iki taraflı titreme ile karakterize, en sık görülen hareket bozukluğudur. Sıklıkla ailesel geçiş gösterir. Hafif olgular tedavi gerektirmeyebilir; fonksiyon bozukluğu olanlarda ilaç tedavisi, dirençli olgularda derin beyin stimülasyonu (DBS) gibi cerrahi seçenekler kullanılır.

Hemifasiyal spazm, yüzün bir tarafında, yedinci kranyal (fasiyal) sinirin uyardığı kaslarda istemsiz, tekrarlayan kasılmalar ile karakterize bir hareket bozukluğudur. Genellikle göz kapağı çevresinde başlar ve zamanla alt yüze yayılır. Çoğu olguda fasiyal sinire bir damarın yaptığı bası sorumludur. Botulinum toksin enjeksiyonu ve mikrovasküler dekompresyon (MVD) başlıca tedavi seçenekleridir.

Distoni, istem dışı, sürekli veya aralıklı kas kasılmaları sonucu oluşan anormal, tekrarlayan hareketler ve postürlerle (duruşlarla) karakterize bir hareket bozukluğudur. Parkinson hastalığından sonra en sık görülen hareket bozukluğudur. Tedavi etyolojiye ve dağılıma göre belirlenir; fokal distonilerde botulinum toksin, jeneralize distonilerde globus pallidus internaya uygulanan derin beyin stimülasyonu (GPi-DBS) başlıca seçeneklerdir.

Tortikollis (servikal distoni), boyun kaslarında istem dışı, sürekli veya aralıklı kasılmalar sonucu başın anormal bir postüre (dönük, eğik, öne veya arkaya eğilmiş) gelmesiyle karakterize en sık görülen fokal distonidir. Tedavinin temelini botulinum toksin enjeksiyonları oluşturur; dirençli olgularda globus pallidus internaya derin beyin stimülasyonu (GPi-DBS) uygulanabilir.

Glossofaringeal nevralji, IX. kranial sinir (nervus glossopharyngeus) dağılımında ortaya çıkan şiddetli, tek taraflı, elektrik çarpması tarzında, paroksismal boğaz, dil kökü ve kulak ağrısıyla karakterize nadir bir kranial nevraljidir. Tedavide ilk basamak antikonvülsanlardır; dirençli olgularda mikrovasküler dekompresyon başlıca cerrahi seçenektir.

Oksipital nevralji, büyük ve/veya küçük oksipital sinirlerin irritasyonu, inflamasyonu veya kompresyonuna bağlı olarak ense, baş arkası ve tepe bölgesinde tekrarlayan, şiddetli, elektrik çarpması benzeri nöropatik ağrıyla karakterize bir baş ağrısı sendromudur. Tedavi kademelidir: ilaç tedavisi, sinir blokları, fizik tedavi ve dirençli olgularda dekompresyon cerrahisi veya oksipital sinir stimülasyonu uygulanır.